De narcist

 

Een beetje narcistische trekken of  eigenliefde is niet verkeerd. Van jezelf houden is juist belangrijk voor je eigen ontwikkeling en zelfontplooiing. Dat is normaal en gezond. Maar als iemands gedrag hier te sterk door bepaald wordt, kunnen er problemen met de omgeving ontstaan en niet een beetje ook. Dan kan er sprake zijn van een psychische aandoening, die zich kenmerkt door afwijkende ervaringen en gedrag zoals een narcistische persoonlijkheidsstoornis.

Een narcist heeft op het eerste gezicht een groot gevoel van eigenwaarde en straalt veel zelfvertrouwen uit. Echter is het tegendeel waar. Narcisten hebben meestal, en dat kan bewust maar vaak ook onbewust, juist weinig gevoel van zelfwaarde en compenseren dit door zich beter of belangrijker voor te doen dan anderen. Om zich te beschermen tegen kritiek heeft een narcist niet veel aandacht voor de mening of de gevoelens van anderen. Hij heeft vaak een onderontwikkeld inlevingsvermogen.

Narcisme wordt storend als iemand een onstilbare behoefte heeft aan de blik en bewondering van de ander. Het wordt problematisch als iemand heel snel beledigd is bij kritiek en eist dat je speciaal rekening gaat houden met hem, sterker nog je moet rekening houden met hem, nog meer dan dat je rekening houdt met je eigen kinderen. Bij sommige narcisten ligt de behoefte aan bewondering er zo dik bovenop, dat ze zich niet eens meer bewust zijn van hun gebrekkige gevoel van eigenwaarde. Deze narcisten hebben een dijk van een pantser om hun lage zelfgevoel heen gebouwd. Dan praat je echt over mensen die behoren tot de groep die een narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft.

What they hate is their own lack of self-control, so they control you. What they despise is your strength. What they hold in utmost contempt is your refusel to be controlled and to accept their lie that it’s your fault.”

Kenmerken van een narcist

De kernsymptomen van narcisme zijn; een instabiele basis, jezelf opblazen, gebrek aan wederkerigheid en afstoten. Deze vier symptomen vormen een vicieuze cirkel, een de narcistische cirkel.

Als je relatie in een passionele fase blijft en niet in de hechtingsfase komt, zeg maar wel de lust, maar niet de liefde. Als je altijd enorm je best moet doen om het leuk en gezellig te hebben samen, dan komt deze checklist goed van pas.

Een narcist is charismatisch bij de eerste kennismaking. Hij straalt heel veel zelfvertrouwen en bekwaamheid uit, is warm, charmant en geïnteresseerd (ten minste, dat denk je). Hij geeft je het gevoel dat je speciaal bent. Hij is geestig en heeft een vlotte babbel.

  • De narcist is in eerste opzicht charmant, heeft veel zelfvertrouwen en eigenwaarde. Een narcist scoort goed bij de andere sekse. Hij is aantrekkelijk, mede doordat hij meer aandacht besteedt aan zijn uiterlijk dan gemiddeld. Hij wordt aanvankelijk als heel aantrekkelijk gezien.
  • Kan in het algemeen geen relaties behouden, derhalve vaak veelvuldige kortstondige relaties.
  • Snel zoeken van nieuwe partner na beëindiging van de  “oude” relatie en de daarbij behorende vriendschappen. Mochten vriendschappen uit de oude relaties voor hem nuttig zijn dan neemt hij deze mee voor eigen gebruik.
  • Slecht praten over verbroken relaties.
  • Manipuleren om nieuwe relaties aan te gaan om tevens personen voor zich te winnen.
  • Isoleren hun partner van vrienden en familie en hij speelt mensen tegen elkaar uit, ook de eigen kinderen. Zelfs een verhuizing ver van familieleden en vrienden daar deinst een narcist niet voor terug.
  • Gaan veelvuldig vreemd tijdens de relatie derhalve onbetrouwbaar in relaties.
  • Gebrek aan uiting van gevoel, en daardoor niet instaat tot binding en of intimiteit, maar tot lust is hij wel instaat. Kort gezegd is hij niet in staat om ‘liefde’ te geven.
  • Ziet liefde als een spel zeg maar: “game-playing love”: hij speelt met de gevoelens van de ander, bijvoorbeeld door ze aan te trekken en af te stoten of door ze in het ongewisse te laten.
  • Alleen om zichzelf bekommeren, niet om anderen, ook niet om hun eigen kinderen.
  • Schieten snel in de verdediging.
  • Zelfkennis gaat vaak verloren onder grootheidswaanzin. Hij is niet bereidt om naar zijn eigen fouten te kijken. Introspectie en zelfreflectie daar doet hij niet aan.
  • Gebrek aan spontaniteit. Al geeft hij jou wel het gevoel dat hij met ideeën komt, echter als je goed kijkt komen die in principe van anderen of van jou af.
  • Zij komen ongeïnteresseerd over op anderen.
  • Hij heeft een zwak zelfbeeld en hij wilt zijn minderwaardigheidsgevoel compenseren.
  • Diepgewortelde onzekerheid waardoor hij veel bevestiging vraagt.
  • Moeite met uiterlijke verouderingsverschijnselen.
  • Wilt altijd positief overkomen op anderen en zullen dit overdreven tonen. 
  • Hij vertoont egocentrisch gedrag.
  • Geen werkelijke gevoelens kunnen tonen.
  • Kan niet tegen kritiek.
  • Doet zich voor zoals hij wil dat anderen hem ziet, niet hoe ze daadwerkelijk zijn.
  • Vindt zichzelf bijzonder en uniek en wilt daarom bewondert worden.
  • Wil graag alleen met “gelijken” omgaan, of met hun meerdere. Andere die bepaalde kennis in huis hebben worden als nuttig gezien en eerder door hen gebruikt voor eigen doeleinde.
  • Ontkenning van problemen rondom eigen persoon en narcisme, anderen de schuld geven en eigen verantwoordelijkheid ontkennen.
  • Erg gevoelig voor non-verbaal gedrag van anderen.
  • Weinig aandacht voor mening van anderen, gebrek aan empathie, en kan zich vaak slecht inleven in anderen.
  • Altijd leven naar hun ideaalbeeld in plaats van naar hun zelfbeeld.
  • Depressiviteit bij kleine tegenslagen.
  • Het nooit goed genoeg vinden, zowel eigen gedrag als dat van anderen.
  • Anderen idealiseren om ze lief te kunnen hebben, zeker als deze persoon bepaalde kwaliteiten heeft die de narcist niet heeft.
  • Gevoelens van zwakheid en minderwaardigheid.
  • Zien hun gedrag niet als een probleem.
  • Komen vaak koel, afstandelijk en berekend over.
  • Scheppen graag op over eigen prestaties en doen minderwaardig over prestaties van anderen. Als de ander ergens goed in is, zelfs beter dan dat hij is, dan bindt hij de strijd met hen aan. De narcist wil namelijk beter zijn en winnen.
  • Is uit op eigen voordeel en denkt ook recht te hebben op bepaalde privileges vanwege vermeende bijzondere kwaliteiten. Ondertussen laat hij anderen geloven in zijn goede bedoelingen. Hij heeft een talent om overal een draai aan te geven waardoor de ánder onredelijk of dom lijkt.
  • Gaan veelvuldig conflicten aan, zeker in de relatie en geven de partner de schuld van het conflict en dit terwijl juist de narcist degene is die het conflict aangaat. Eigen aandeel hierin wordt ontkent. Maar gaan ook conflicten aan omdat dit hun voeding is. Zij hebben dat min of meer nodig.
  • Obsessief gedrag met betrekking tot fantasieën over ideale “ik”.
  • Altijd anderen de schuld geven, eigen verantwoordelijkheid ontkennen.
  • Geen hulp willen/accepteren, tenzij het in zijn voordeel is en hij hier beter van wordt.
  • Slecht behandelbaar voor aandoening. Alleen een vrouwelijke narcist is enigszins beter te behandelen dan een mannelijke narcist.

Klinkt dit herkenbaar? Dan is het misschien tijd om je eens achter de oren te gaan krabben. Als je in een relatie zit met een narcist, is de kans op verandering namelijk minimaal of helemaal niet aanwezig. Narcisten worden door de jaren heen geslepener door de ervaringen die zij hebben opgedaan. De beschuldigingen die dan geuit worden zijn niet mis.

DSM

De DSM-IV definieert een narcistische persoonlijkheidsstoornis als een diep doordringend patroon van grootheidsgevoelens in zowel fantasie als in gedrag. Een narcist heeft enorme behoefte aan bewondering en heeft een gebrek aan empathie, meestal beginnend in de vroege volwassenheid en tot uiting komend in verschillende situaties. De stoornis kan worden gediagnosticeerd als er sprake is van vijf of meer van de volgende criteria:

  • Is geobsedeerd door fantasieën over onbeperkte successen, roem, macht, succes, schoonheid, genialiteit, seksuele prestaties of een ideale liefde.
  • Hij vindt zichzelf speciaal en uniek en meent alleen begrepen te worden, of hoort om te gaan, met andere speciale en even unieke mensen, instellingen, of mensen met een hoge status.
  • Hij heeft een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid: gevoelens van grootsheid over eigen prestaties en talenten. Hij verwacht als superieur erkend te worden zonder de daarbij behorende prestaties.
  • Hij manipuleert en gebruikt anderen om zijn eigen doelen te bereiken.
  • Hij heeft een onderontwikkeld inlevingsvermogen en kan hierdoor geen rekening houden met de opvattingen en behoeften van anderen.
  • Hij heeft een enorme behoefte aan aandacht, bevestiging, bewondering en wil gevreesd of berucht zijn.
  • Hij is vaak jaloers en afgunstig op anderen, wat gepaard kan gaan met woede, of hij meent dat anderen jaloers op hem zijn en zich op dezelfde manier gedragen als hij. Hierdoor kunnen zich paranoïde wanen voordoen.
  • Hij heeft het gevoel bijzondere rechten te hebben in vergelijking met anderen. Hij eist dat anderen zich aanpassen aan zijn vaak onredelijke verwachtingen van een voorkeursbehandeling of dat anderen daarin automatisch meegaan.
  • Hij voelt zich superieur, boven de wet verheven en alom aanwezig , het magisch denken. De persoon gedraagt zich arrogant of toont hooghartig gedrag of houding. Bij tegenspraak door mensen die hij als minderwaardig beschouwt, wordt de persoon kwaad.

 

“A narcissist paints a picture of themselves as being the victim or innocent in all aspects. They will be offerde by the truth. But what is done is the dark will come to light. Time has a way of showing people’s true colors”.

Oorzaken van narcisme

Steeds vaker wordt beweerd dat de wereld steeds narcistischer wordt en eigenlijk is dit ook niet vreemd. Mensen zijn steeds meer gericht op zichzelf, steeds meer met en voor zichzelf bezig zonder daarbij rekening te houden met anderen. Zoals mijn huisarts zei:” Wij worden egoïstischer”, meer ieder voor zich en god voor ons allen. En het zal ook wel moeten om je in de huidige maatschappij staande te houden. Dat wil echter niet zeggen dat heel veel mensen aan een narcistische persoonlijkheidsstoornis lijden. Dat zou dan toch wel wat zijn. Is narcisme erfelijk of is het, het resultaat van misbruik, een trauma of een samenloop van omstandigheden. 

In principe begint het bij het kind. Kinderen zijn van jongs af aan al narcistisch. Dit gebeurt uiteraard onbewust en komt vaak voort uit de ontdekking naar nieuwe dingen, onzekerheid die kinderen hierin hebben en om de dingen voor elkaar te krijgen die zij graag willen.

Als kinderen groter en ouder worden zal normaal gesproken het narcisme afnemen en dit komt mede doordat hun onzekerheid afneemt door de resultaten en de succesjes die zij in de loop der tijd behalen. Een gezonde vorm van eigenliefde blijft over.

Als verschillende kenmerken aanwezig blijven dan wordt het pas een echt probleem. Zeker als deze kenmerken storend worden voor de omgeving van deze persoon. Dan is het mogelijk dat een persoon lijdt aan narcistische persoonlijkheidsstoornis.

Er zijn verschillende theorieën met betrekking tot de oorzaak van narcisme. Er zijn onderzoekers die denken dat het genetisch bepaald is. Maar toch lijkt het er echter sterk op dat een persoonlijkheidsstoornis als narcisme niet kan worden ontwikkeld in de genen. 

Andere onderzoekers zijn van mening dat narcisme een defensieve reactie is op bijvoorbeeld verwaarlozing, trauma’s of misbruik. Dit zou uiteraard wel problemen kunnen geven voor iemands gevoel van eigenwaarde, hechting en bevestiging en zou een persoonlijkheidsstoornis kunnen veroorzaken, maar hoeft dat uiteraard niet. Maar ook andere persoonlijkheidsstoornissen behoudens narcisme kunnen zich hierbij ontwikkelen. Hiernaast ligt het er maar net aan hoe de persoon de bewuste situatie waarin hij verkeerd heeft, heeft verwerkt en hoe zijn karakter en instelling is.

Er is een groep van wetenschappers die denkt dat kinderen die in hun jeugd geïdealiseerd worden door hun omgeving en niet verantwoordelijk worden gehouden voor hun daden, een narcistische persoonlijkheidsstoornis kunnen ontwikkelen. Iets wat niet onwaarschijnlijk klinkt en voor mij wel een grote oorzaak zou kunnen zijn. Een kind dat opgehemeld is, niet is gecorrigeerd, overal zijn zin in heeft gekregen, geen nee te horen heeft gekregen. Waarbij de ouders het kind hoger plaatste dan andere kinderen/leeftijdsgenoten.

1.Jeugd.

Kinderen die in hun jeugd extreem verwend of misbruikt worden, kunnen een narcistische persoonlijkheidsstoornis ontwikkelen. Er zijn namelijk studies bekend waarbij narcisten uit goedeen normale gezinnen kwamen. Het is een feit dat kinderen die een dysfunctionele jeugd hebben gehad een persoonlijkheidsstoornis als narcisme kunnen ontwikkelen.

Een kind heeft tijdens zijn ontwikkeling naar de volwassenheid toe grenzen nodig. Zij moeten voldoende bevestiging krijgen. Normen en waarden aangeleerd krijgen. Waneer er geen duidelijke grenzen zijn tijdens de opvoeding, en het kind kan zijn gang gaan, en het  wordt niet geleerd om verantwoordelijkheid te nemen voor zijn daden dan groeit het kind op alsof hij de belangrijkste is. Belangrijker zelfs dan anderen.

Kinderen kunnen door hetgeen wat zij meegemaakt hebben tijdens hun ontwikkeling een verkeerd beeld krijgen van het leven. Wanneer kinderen de wereld als slecht zien, kunnen ze de eigenschap van eigenliefde gaan overdrijven. Zij kunnen zich dan zo gaan gedragen alsof de wereld om hen draait. Zij zien anderen als objecten die aan hun behoeften moeten voldoen. Doen ze dit niet, dan wordt een relatie of een vriendschap op de langere termijn vaak lastig of zelfs onmogelijk

2. Trauma, misbruik, verwaarlozing.

Een trauma kan een rechtstreekse oorzaak zijn voor het vormen van een persoonlijkheidsstoornis. Een kind zou onbewust narcisme kunnen ontwikkelen als een reactie op het beleefde trauma. Het kind kan in een toestand verkeren waarin het moet zien te overleven. Dit kan problemen geven in de persoonlijkheid van het kind wanneer deze ouder wordt, en zeker in de puberteitsfase. Trauma’s, misbruik en verwaarlozing tijdens de kinderjaren en in de jeugdjaren kunnen van grote invloed zijn op de ontwikkeling van een persoonlijkheidsstoornis. Zeker als dit veroorzaakt wordt door personen die zij het meeste zouden moeten vertrouwen. Bij een kind wordt automatisch een verdedigingsmechanisme in werking gesteld om te overleven. Het is een verdediging van het kind op gevoelens van minderwaardigheid.

Hoe ontwikkeld een persoon zich tot een narcist.

Personen die lijden aan narcistische persoonlijkheidsstoornis zien zichzelf vaak als hun geïdealiseerde zelfbeeld. Hun tekortkomingen worden geprojecteerd op anderen, waardoor ontkenning van eigenschappen die zij liever niet bij zichzelf zien makkelijker wordt. Ze zullen de tekortkomingen van anderen dan ook graag benadrukken. Zodat die van henzelf teniet worden gedaan. Of zij nemen de goede eigenschappen van de ander over als zijnde die van henzelf.

Narcisten bouwen een pantser om zich heen. Dit pantser beschermt hun “ware ik”. Hierdoor verliezen zij hun ware identiteit, de persoon die zij in wezen zijn. Hij zal zich voordoen als een persoon die hij niet is. Hij doet zich voor als de persoon die mensen graag zien, die men graag mag en liefheeft. Hij vertoont sociaal wenselijk gedrag. Daarin is weinig tot geen ruimte voor emoties, behoudens voor woede en agressie wanneer de narcist tegengewerkt wordt.

Een narcist ontwikkelt vaak de eigenschap om snel inschattingen te kunnen maken van wat men van hem verwacht. Hierdoor kan hij op een voetstuk geplaatst worden. Zeker als hij hierin voldoet. Positieve gevoelens kan hij echter nooit beantwoorden en dit geeft weer problemen in de relatie.

Hij bouwt een pantser om zich heen en elke bedreiging weert hij af door te manipuleren en door mensen te gebruiken. Het gevoel van narcisme ontwikkelt zich hierdoor steeds sterker, de narcist heeft immers niemand nodig en is van niemand afhankelijk. Zeker wanneer de narcist uiteindelijk verlaten wordt en alleen achterblijft, wordt het opvijzelen van het eigen ego gebruikt om zich goed over zichzelf te blijven voelen. Iets wat het narcisme weer zal versterken.

Waar de oorzaak voor een narcistische persoonlijkheidsstoornis ligt, moet altijd bepaald worden door een psycholoog, psychotherapeut of psychiater. Narcistische persoonlijkheidsstoornis is een mentale ziekte waarvoor zeker hulp gezocht moet worden. Echter in de dagelijkse praktijk zal dat nagenoeg nooit gebeuren. Een narcist laat zich niet tot moeilijk helpen. Een mannelijke narcist zal naar een hulpverlener gaan om er wijzer, slimmer en beter van te worden. Een vrouwelijke narcist zoekt wel eerder hulp om ook daadwerkelijk geholpen te worden.

Is narcisme erfelijk?

Hierin zijn de meningen  verdeeld. Er zijn studies die aangegeven dat narcisme erfelijk is. Als een van de ouders deze stoornis heeft dat is de kans groot dat het kind ook deze stoornis ontwikkeld. Het kind spiegelt zijn gedrag aan die van de ouders. Jongens nemen in het algemeen de vader als rolmodel aan, zoals meisjes de moeder als rolmodel aan zien. Toch zijn er ook kinderen die geen van beide ouders als rolmodel zien maar naar de omgeving kijken. Zij kijken naar de ouders als hoe het juist niet moet.

Het kind kan zich helemaal richten op de narcistische ouder, het kind kan zich helemaal gaan identificeren met de narcistische ouder, maar het kind kan zich ook totaal afkeren van de narcistische ouder.

Ook zijn er studies die aangegeven dat narcisme niet erflijk is.

Typen narcisme

Er zijn verschillende theorieën over mogelijke subtypen bij een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Eén ervan stelt dat er drie subtypen zijn:

  1. Grandioos/kwaadaardig: deze wordt gekenmerkt door arrogantie, minachting van anderen, overtuiging dat hij alleen om kan gaan met iemand van gelijke soort.
  2. Kwetsbaar: Een fragiele narcistische persoonlijkheid die meestal ook moedeloos en depressief is.
  3. ‘High-functioning/exhibitionist: Goed functionerend, sociaal goed maar vertoond een opgeblazen gevoel van eigenwaarde.

Ad.1. Grandioos/kwaadaardig: deze wordt gekenmerkt door arrogantie, minachting van anderen, overtuiging dat hij/zij alleen om kan gaan met gelijke soort;

  1. Een grandioze narcist ziet zichzelf als grandioos en heeft een flinke dosis arrogantie bij zich. Hij schept vaak op. Hij liegt over zijn status en zijn beroep. Om mee te komen met anderen doet hij zich belangrijker en beter voor dan dat hij in wezen is. Hij doet dit om mee te kunnen komen met personen die in hun ogen wel groots en belangrijk zijn.
  2. Een kwaadaardige narcist zie je naast ouder-kindrelaties, vooral veel in relaties waarbij sprake is van huiselijk geweld. Er is machtsmisbruik. En in deze vorm is er niet alleen sprake van emotioneel, maar ook van fysiek geweld. Dit om de ander te kunnen controleren en te beheersen en overheersen. Er is vaak veel achterdocht en jaloezie en er wordt in sterke mate gedomineerd en geïntimideerd.

De narcist is vaak zo met zichzelf bezig dat er weinig tot geen ruimte overblijft voor iemand anders. Dan kan dit kwaadaardige narcisme heel ver gaan. Narcisten hebben de neiging om hun klauwen in hun slachtoffer te zetten en deze niet snel te laten gaan. Deze persoon danst immers naar hun pijpen en die willen ze niet kwijt. Zolang de narcist de juiste aandacht krijgt is hij tevreden. Krijgt hij niet de juiste aandacht, dan kan hij gedrag gaan vertonen wat, buiten het “standaard” narcistische gedrag, abnormaal is. Denk hierbij aan emotioneel misbruik, antisociaal gedrag, sadisme en/of paranoïde neigingen, jaloezie, ziekelijke achterdocht, het aanpraten van schuldgevoel en misschien wel fysiek misbruik. Allemaal met het doel de narcist tevreden te stellen en zijn slachtoffer te kleineren en afhankelijk te houden.

De kwaadaardige narcist heeft de grootste problemen met middelenmisbruik zoals drang en drugs. en heeft het meest externaliserend gedrag zoals huiselijk geweld.

Ad.2. Kwetsbaar: Een fragiele narcistische persoonlijkheid die meestal ook moedeloos en depressief is;

Dit is de narcist die niet of nauwelijks kritiek van de ander verdraagt. Het minderwaardigheidsgevoel overheerst hier het “ik ben geweldig-overheersendgevoel”. Deze narcist zal er dan ook alles aan doen om voor de buitenwereld een goed beeld neer te zetten van zichzelf. Hij”creëert” een beeld van zichzelf, met de nadruk op creëren. Dit is enkel bedoeld om een positief beeld af te geven.

Ad.3. High-functioning/exhibitionist: Goed functionerend, sociaal goed maar vertoond een opgeblazen gevoel van eigenwaarde;

Een high-functioning narcist is niet makkelijk te identificeren. Hij zal aanspraak maken op een goede baan, eigenaar zijn van een eigen bedrijf, goed zijn met het beheer van zijn geld, kredietwaardig zijn, eigenaar van een eigen woning. Hij is vaak intelligent en creatief en kan een geschiedenis hebben van een langdurig huwelijk of relatie. Hij zal worden betrokken bij de kinderen en is fysiek uitstekend in staat om voor zichzelf te zorgen en is wellicht ook een prominent lid van de samenleving. Het is moeilijk om het misbruik of disfunctie te detecteren. Deze narcist heeft echter ook problemen met zijn relatie. De partner wordt als ongeloofwaardig gezien en dat is voor deze partners van een narcist heel moeilijk. En extra moeilijk om zich los te breken uit deze relatie. Deze partners worden gehersenspoeld en de narcist doet hen geloven dat zij het probleem is en niet hij.

Hij is en blijft ook een narcist. Als hij een buitenechtelijke relatie krijgt zal zijn partner daarvan de schuld krijgen, bijvoorbeeld dat haar gedrag daar debet aan is. Zoals een klassieke narcist zijn partner gek maakt zal een high-functioning narcist dit ook doen. Hij projecteert, doet aan gaslighting enzovoort. Hij zal zijn partner herinneren aan veel fouten die zij heeft. Het ligt niet aan hem maar aan haar. Deze narcist wordt verder beschreven als een narcist die zichzelf grandioos vindt. Hij is een concurrerende , aandacht zoekende en seksueel verleidelijke of provocerend persoon. Hij heeft een overdreven gevoel van eigendunk. Hij heeft de neiging of overdreven te articuleren, is energiek en doelgericht. Hij heeft ook psychologische sterke punten.  Door het gebruik van zijn narcisme  is hij gemotiveerd om overal in te slagen.

High-functioning narcisten geven aan de ene kant relatief goede eigenschappen en aan de andere kant een minder comobiditeit met andere aandoeningen.

Kenmerken High-functioning narcisten aan:

  • Air van superioriteit.
  • Hooghartige lichaamshouding.
  • Hij zal zijn fout nooit toegeven om het even wat en zeker niet als zij niet geloven daarvoor verantwoordelijk te zijn.
  • Charismatische aanwezigheid.
  • Overdreven vertrouwen, verschijning en intense energie.
  • Sterkte behoefte om te praten over zichzelf.
  • Kan rustig en introvert zijn.

Een andere theorie maakt onderscheidt hierin:

Primair en secundair, introvert en extravert, kwetsbaar en grandioos, dikke en dunne huid, verborgen en openlijk, verlegen – arrogant – wreed, en psychopathisch – exhibitionistisch – masochistisch-kwaadaardige narcisme.

Primair en secundair

1.Primair

Primair narcisme komt in de kindertijd van de narcist voor. Hiervoor bestaan er zeer gekende voorbeelden, zoals een baby die huilt om bijvoorbeeld eten te krijgen en dit dan ook onmiddellijk krijgt als hij huilt.

2.Secundair

Secundair narcisme is het omgekeerde van primair narcisme. Om het opnieuw te vertellen met het voorbeeld van de baby, zou het kind in dit geval moeten wachten op het eten als hij huilt.

Introvert en extravert

1.Introvert

De introverte narcisten hebben enkele duidelijke kenmerken, zoals: depressiviteit, kwetsbaarheid, teruggetrokkenheid, geslotenheid, verborgenheid, hoogmoedigheid, fierheid en arrogantie. Het is duidelijk dat deze eigenschappen niet positief zijn. Ook hebben introverte narcisten vaak eetstoornissen en krijgen ze gemakkelijk woede uitbarstingen.

2.Extravert

De extraverte narcist leeft meer naar de buitenwereld toe, is uitbundig en openlijk. Voor extraverte narcisten zijn sociale mediaplatformen zoals Facebook ideaal, want daar kunnen zij zichzelf perfect tonen en ophemelen. Zij willen graag aan anderen tonen hoe goed ze wel zijn en hoeveel vrienden ze hebben, al maakt het niet uit of dit echte vrienden zijn, want populariteit interesseert hen eigenlijk niet zo. Extraverte narcisten willen enkel dat mensen zien hoe fantastisch dat zij wel niet zijn.

Kwetsbaar en grandioos

1.Kwetsbaar

De kwetsbare narcist is een persoon die snel gekwetst raakt door de commentaren en kritieken van anderen. Daardoor doet een kwetsbare narcist zeer vaak moeite om dit te voorkomen. Hierdoor is het mogelijk dat een kwetsbaar type zich vaak moet inspannen om zijn positieve zelfbeeld niet te verliezen.

2.Grandioos

Een grandioze narcist herken je onmiddellijk door zijn arrogantie, opschepperij en hoogmoedigheid. Hij doet altijd uit de hoogte en ijdel, want hij vindt zichzelf nu eenmaal geweldig en belangrijk. Deze mensen willen vaak enkel verbonden worden met mensen die zijn zoals zij, want andere typen zijn voor hun niet goed genoeg.

Dikke en dunne huid

1.Dikke huid

Narcisten met een dikke huid kunnen veel verdragen. Zij hebben zoveel zelfvertrouwen, dat niets dit in de weg zal staan. Zij hebben als het ware een pantser om zich heen gebouwd.

2.Dunne huid

Narcisten met een dunne huid betekent het omgekeerde als hierboven. Zij kunnen weinig verdragen en hebben dan ook weinig zelfvertrouwen.

 

Stop letting people who do so little for you control so much of your mind, feelings, and emotions.”

 

Verborgen en openlijk

Beide typen narcisten voelen zich beter dan de rest en vinden dat zij recht hebben op een speciale behandeling. Zij gebruiken personen om zichzelf beter te voelen en voeden zich daarmee.

1.Verborgen

Verborgen narcisten zijn even arrogant als openlijke narcisten, maar het valt minder op. Zij doen dit op een veel subtielere manier. Deze narcist is net zo hevig bezig met zichzelf als de openlijke narcist maar spelen vaak voortdurend in op andermans verwachtingen. Omdat dit soort narcisten zeer gevoelig zijn voor de mening van anderen, banen zij zich een weg op basis van de verwachtingen die anderen van hun hebben. Zij voelen zich minderwaardig ten opzichte van anderen en proberen vaak de grootheid van anderen op zichzelf te projecteren. Zij worden vaak door hun naasten ontmaskerd. Hij is eerder de wolf in schaapskleren. Zij hebben geleerd om sneller hun doelen te bereiken door te proberen zich te presenteren als invoelende, liefdevolle en betrokken persoon. Op deze wijze krijgt hij de erkenning en de waardering waar hij zo naar verlangt. Echter van binnen zijn zij net zo egoïstisch als de openlijke. Zij houden hun masker van de schaap instant. De liefhebbende en de sympathieke persoon. Zij beschikken niet over dat enorme zelfvertrouwen die de openlijke narcisten wel hebben.

Bij een verborgen narcist heb je het gevoel dat je iets mist in de relatie met hem en waar je niet precies je vinger op kunt leggen. Hij is stijfkoppig en zegt geen sorry. Hij zegt alleen sorry wanneer hij iets van je nodig heeft.

Hij laat je schuldig voelen, ook over zaken die niet jouw schuld zijn. Alles draait altijd om hem. De perfecte leugenaar, charmant, meester in het manipuleren. Hij speelt vaak verschillende rollen in verschillende omstandigheden. Hij projecteert onzekerheden en gebreken. Hij doet alsof hij dit in jou ziet. Hij is enorm gevoelig voor opbouwende kritiek, kunnen daar vaak erg heftig op reageren. Ook heeft hij problemen met intieme relaties en gaat vaak om met mensen die inferieur zijn op een aantal aspecten zodat hij zich beter kan voelen. Voelt niet of nauwelijks spijt. Het ligt altijd aan een ander, nooit aan hem. Hij is materialistisch en heeft een enorm gebrek aan inlevingsvermogen. Indien nodig kan hij wel net doen alsof.  Hij is overdreven charmant en kruipt gauw in de slachtofferrol.

Verborgen narcisten kunnen regelmatig zwelgen in gevoelens van onderwaardering. Ze lijken een openhartig verhaal te vertellen waarbij ze zichzelf naar beneden halen en dingen zeggen als dat ze niks waard zijn en het nooit zullen maken, etc. Dit is een vaak een  effectieve kreet om narcistische voeding. Ze kunnen dit zo goed spelen dat hun gesprekspartner de behoefte voelt om deze verhalen te ontkennen en de narcist op te peppen met aandacht en complimenten. Hierdoor krijgt hij een goed gevoel.

Verborgen narcisten worden doorgaans alleen “ontdekt” door mensen die dicht bij hen staan. Denk aan familieleden en partners. Vaak gaat er een hoop ellende aan vooraf voordat je doorhebt dat je te maken hebt met verborgen narcisme. Vooral ook door de verschillende rollen die hij speelt zodat je omgeving een totaal ander beeld van deze persoon heeft dan jij en je het gevoel kunt krijgen dat het allemaal aan jou ligt en dat je het verkeerd ziet.

Heb je een relatie met een verborgen narcist? Dan kan het kan heel goed helpen door er veel over te lezen zodat je leert hoe je jezelf kunt beschermen.

2.Openlijk

Een open narcist komt vaak goed over bij anderen, in het begin althans, want dan probeert hij zo charmant mogelijk te doen. Later wordt hij te arrogant en storend voor zijn omgeving, want hij hemelt zichzelf constant op en houdt geen rekening met anderen. Hij komt dan over als een persoon met een enigszins opgeblazen gevoel over zichzelf. Hij wordt daarom veel eerder herkent omdat hij zijn arrogantie niet onder stoelen of banken steekt. Hij komt veeleisend over en is niet bang om bij een meningsverschil de confrontatie aan te gaan. Hij heeft charisma en mensenkennis en daardoor komt hij vaak met alles weg. Toch zullen zij juist met veel mensen botsen, juist omdat hun narcistische persoonlijkheid meer aan de oppervlakte ligt.

Omgaan met een narcist

Het omgaan met een narcist is een uitdaging op zich. Alles wat bij normale mensen werkt, werkt bij een narcist gewoonweg niet. Het lukt je ook niet om hem te leren begrijpen. Meestal ban je een narcist vroeg of laat uit je leven. Probeer echter zo ongeschonden mogelijk te blijven. Kun jij je volledig wegcijferen en in de schaduw van iemand gaan staan? Dan is een leven met een narcist mogelijk. Kun je dat niet dan is een leven met een narcist onmogelijk.

Een narcist zal namelijk altijd datgene doen wat hem gelukkig maakt en niet wat een ander gelukkig zal maken. Omgaan met een narcist is een emotionele full-time energieverslindende bezigheid. Iemand die een relatie heeft of in de nabijheid van een narcist leeft wordt in het algemeen onzeker en een nerveuze wrak. Niemand maar dan ook niemand verdient dit. Heb je kinderen met een narcist? Ook zij verdienen dit niet!!!

Realiseer je dat als je in een relatie zit met een narcist hij totaal geen liefde wilt. Hij wil alleen maar iemand om zich heen hebben. Ben jij dat niet dan is dat wel iemand anders. Zodra de relatie verbroken wordt had hij gisteren al een nieuwe vlam. Hij heeft altijd iemand op het oog. Een narcistische persoonlijkheidsstoornis is een echte stoornis die ervoor zorgt dat de narcist zich nooit zal gedragen als de gemiddelde persoon. Hij zal jou laten denken dat jij degene bent met een probleem en dit terwijl hij juist degene is die zich abnormaal gedraagt.

Maar zolang je omgaat met een narcist een aantal tips:

  • Draag ze op handen.
  • Praat ze naar de mond.
  • Ga nooit de confrontatie aan, want als je de woede van een narcist op de hals haalt zijn de gevolgen niet te overzien.
  • Narcisten zijn mensen die je het beste en liefste kunt mijden. Toch ontkom je niet aan contact met hen. Maar wat kan je dan het beste doen als je ze tegen komt? En welke houding kun je het beste aannemen?
  • Verwacht niets, maar ook totaal niets van een narcist. Geen liefde, steun, empathie, begrip of liefde.
  • Hij gedraagt zich onvolwassen. Je hebt er een kind bij. De narcist gedraagt zich als een kind van 5 jaar. Deze liegt en manipuleert ook om zijn zin te krijgen. Een kind verandert nog, een narcist echter niet meer.
  • Zeg stop tegen de spelletjes die hij met jou speelt. Een narcist zal namelijk alle eerlijke en oneerlijke middelen gebruiken om zijn doel te bereiken. Ga dus niet in op zijn pogingen om je uit te lokken. Speel ook geen spel met hem. Je begint sowieso met een achterstand. Jij bent kwetsbaarder omdat je meer gevoelens hebt voor de narcist dan dat hij voor jou heeft.
  • Slijmen helpt als je iets van hem gedaan wilt krijgen.
  • Smeer ze stroop om de mond.
  • Steek pluimen in hun kont
  • Geef de narcist het gevoel dat jouw idee eigenlijk de zijne was. Met een beetje geluk gaat hij jouw idealiseren.
  • Geef nooit openlijk kritiek en ga in gezelschap nooit tegen een narcist in- dat zal hij jou namelijk nooit vergeven.
  • Maak jezelf continu een beetje kleiner.
  • Wat als een narcist  a plain public op jou terrein komt en duidelijk onzin uitkraamt? ‘Zeg in ieder geval vriendelijk: “Dank voor de aanvulling.” Vraag daarna eventueel door, dan wordt zijn onkunde snel genoeg voor iedereen zichtbaar.
  • Neem ze zoals ze zijn, wat je ook doet, geef de hoop op, een narcist verandert niet.
  • Stel grenzen. Wees kalm en assertief, maar aarzel ook niet om “NEE” te zeggen. Weiger om je schuldig te voelen. Weiger om je emotioneel te laten chanteren.

“ Pas op”, Als er een gevecht uitbreekt met een narcist dan kan zijn woede zeer hevig zijn. De beledigingen en het misbruik kan zeer ernstig zijn, zo ernstig dat je wel moet reageren om de situatie weer rustig te krijgen. Mocht er sprake zijn van lichamelijk of seksueel geweld doe dan te allen tijde aangifte bij de politie.

Wil je hem proberen te kalmeren dan zijn de volgende tips nuttig:

Wat werkt is door hem daadwerkelijk te verlaten, voor een korte tijd of voorgoed, of daarmee dreigen. Het beeld voor hem om daadwerkelijk verlaten te worden overheerst al het andere. De narcist is namelijk iemand die onherstelbaar getraumatiseerd is.

Het steutelwoord om met een narcist om te gaan en hem te kalmeren is door datgene wat hij doet terug te doen. Als hij woedend schreeuwt, schreeuw terug en dreig wederom om hem te verlaten. Dit roept bij hem angsten op. Angsten om daadwerkelijk verlaten te worden. Hij zal dan in het algemeen weer terug kalmeren. Een narcist staat namelijk bekend om zijn plotselinge veranderende, stemmingen en gedragspatronen.

Spiegel zijn reacties en herhaal zijn woorden. Dreigt hij, dreig terug en probeer geloofwaardig over te komen. Verlaat hij het huis, verlaat het dan ook. Is hij argwanend, wees ook argwanend. Verlaag je tot zijn niveau. Is hij kritisch, wees ook kritisch. Vernederd hij, verneder hem ook. Een narcist deinst in het algemeen terug wanneer hij geconfronteerd wordt met zijn spiegelbeeld.

” The narcissist doesn’t want your love, they don’t know what love is. They want your admiration and your obedience as a player in their fake make-believe world.”

En niet geheel onbelangrijk:” Blijf onaantastbaar”.

  • Lukt het jou, om niet meer geraakt te worden door zijn woorden en voel jij je steeds sterker worden???
  • Hij voelt dit ook!!
  • Hij kan zich hierbij neerleggen of hij speelt het slachtoffer of hij zal steeds verder gaan met provoceren.
  • Blijf onaantastbaar!!!
  • Hij kan jou niet meer emotioneel raken. Je kent hem toch!! Je weet wie het zegt!!
  • Hij is niet de man waarvan je dacht dat hij was, en dat zal hij ook nooit worden.

Heb je toch besloten om de relatie te verbreken omdat jij jezelf en je kinderen niet verder wilt wegcijferen of weg wil laten cijferen. Wil je loskomen van een narcist dan zijn de volgende tips nuttig:

Loskomen van een narcist

In een relatie zitten met iemand die lijdt aan een narcistische persoonlijkheidsstoornis of symptomen daarvan kan behoorlijk schadelijk zijn voor je eigen identiteit. Je laat je manipuleren, ondersneeuwen. Je voelt je ongelukkig en kent jezelf niet meer.

Loskomen van een narcist is niet altijd even gemakkelijk. Belangrijk hierin is dat je je bewust wordt in welke situatie je je bevindt en dat jij door toedoen van een narcist jezelf volledig kunt verliezen of reeds hebt verloren. Je wordt volledig gehersenspoeld. Het is daarom van belang dat jij jezelf herprogrammeerd en telkens “stop” tegen jezelf zegt, het is genoeg geweest. Dit kost tijd en energie maar het is op den duur zeker de moeite waard.

Wat moet je doen om jezelf weer terug te vinden:

Je kunt de volgende stappen nemen:

  • Bewustwording, stop met ontkennen.
  • Doe je huiswerk.
  • Accepteer je gevoel.
  • Verander zelf, neem terug de controle.
  • Zorg goed voor jezelf.
  • Zoek ondersteuning bij familie, vrienden, kennissen.
  • Verbreek al het contact.
  1. Bewustwording, stop met ontkennen.Dit is één van de belangrijkste stappen. Jezelf realiseren dat je in een relatie zit met een narcist en dat deze jouw en je kinderen ongelukkig maakt. Vaak ben je onderworpen aan geestelijke en lichamelijke mishandeling. Het belangrijkste is dat je de stap zet om dit niet meer te accepteren. Je moet je realiseren dat je met deze persoon niet gelukkig wordt, dat je je eigen identiteit verliest. De enige persoon die deze beslissing kan nemen ben je zelf. Je moet jezelf bewust worden van het feit dat deze relatie ongezond voor jou is. Door gebrek aan kennis over narcisme is het makkelijk om in de relatie te blijven zitten. Je begrijpt in eerste instantie totaal niet wat jou overkomt. Je kunt er geen grip op krijgen. Je begrijpt hem, zijn gedrag en houding totaal niet. Dit komt omdat je geen kennis hebt van deze persoonlijkheidsstoornis. Hierna slaat de twijfel toe!!! Is hij wel een narcist??? Hij heeft wel een hoop kenmerken hiervan. De ene keer zeg je nee en de andere keer zeg je volmondig ja!!! Hij is een narcist. Je zit in de fase van ontkenning. Deze ontkenning moet herkenning worden. Je moet je rechten terug nemen. Het recht op een eigen mening, je eigen gevoel, en vooral het maken van eigen keuzes. Wanneer de keuze gemaakt is, neem je maatregelen.
  2. Doe je huiswerkLees je in: Wat is narcisme? Wat doet het met je? Kortom doe je huiswerk en pluis deze stoornis uit. Gebruik de kennis die je hebt over narcisme en breng het in de praktijk. Heb geen medelijden met een narcist. Dat heeft hij ook niet met jou!. Jou taak is om jezelf en je kinderen te beschermen.
  3. Accepteer je gevoel.Waarschijnlijk ben je boos, kwaad, voel je je verward. Gebruikt, misbruikt en kun je je machteloos voelen. Je kunt ook gemengde gevoelens hebben. Waarom doet iemand jou dit aan? Zodra je hier echt over gaat nadenken, kom je erachter dat je behoorlijk vaak gemanipuleerd bent. Je herkent jezelf niet meer. Je bent je zelf kwijt geraakt. Accepteer deze gevoelens. Deze gevoelens kunnen je helpen bij je verwerking. Je hebt dit nodig om jezelf weer terug te vinden. Om weer de persoon terug te worden die je was, maar dan sterker. Een persoon te worden die beter zijn grenzen kan afbakenen. Die weer terug komt en in zijn eigen kracht komt te staan. “In Your Own Strenght”.
  4. Verander zelf, neem terug de controle. Begin bij jezelf, kijk hoe je reageert op iemand en al zeker op iemand met een persoonlijkheidsstoornis. Verander je reacties! Je kunt namelijk op verschillende manieren hetzelfde zeggen. Je zult zien dat dit een goede uitwerking kan hebben. Blijf jezelf en verander niets, voor niemand niet. Als je iets wilt veranderen doe je dit enkel en alleen voor jezelf.Een narcist kan je nooit en te nimmer veranderen. Je kunt hooguit maatregelen nemen en keuzes voor jezelf maken. Je kunt veranderingen in je eigen leven aanbrengen. Je maakt hierin je eigen groeiproces mee. Je evolueert. Wij alleen zijn verantwoordelijk voor de keuzes die wij maken. Dat is niet iemand anders. Jij bent ook niet verantwoordelijk voor de keuzes en het handelen die een ander maakt. Dat is deze persoon zelf en laat je dat ook niet aanpraten. Je hebt in een destructieve relatie gezeten. Blijf niet in deze relatie zitten. Blijf geen slachtoffer. Stap uit deze rol. Wordt terug sterk en ga terug in je eigen kracht staan, “ In Your Own Strengt”. Doe de dingen die jou gelukkiger maken. Leer grenzen stellen, reageer niet. Leer je emoties onder controle te krijgen. Neem terug de controle over je eigen en die van je kinderen.
  5. Zorg goed voor jezelf. Wat vindt jij leuk en doe dat. Jij bent de belangrijkste persoon in je leven. Leer weer terug genieten van het echte leven. Je moet zorgen dat je je energie weer terugkrijgt. Laat je niet uit het veld slaan als je je even down of depressief voelt. Eet gezond, ga wandelen en zorg voor beweging. Ga wandelen in de natuur en in de frisse lucht. Waai uit aan de zee. Maak je hoofd leeg. Realiseer je dat dit het dal is en dat alles vanaf nu beter wordt. Een terugval is iets wat altijd kan gebeuren. En er kan een tijd aanbreken dat het zwaar wordt, heel zwaar zelfs. Maar blijf ook dan juist goed voor jezelf zorgen Door goed voor jezelf te zorgen, zal jij jezelf sneller terug vinden en is de weg naar herstel een stuk makkelijker.
  6. Zoek ondersteuning bij familie, vrienden, kennissen. Zodra je kennis hebt van wat narcisme is en wat het met jou gedaan heeft, is het belangrijk om jouw waarheid te delen met anderen. Praat met je naasten en zoek ondersteuning en begrip en laat weten wat jij doormaakt. Je hebt in het algemeen verschillende soorten hulp nodig om uit het web  van de narcist te komen. Je hebt praktische hulp nodig, hulp van experts, ervaringsdeskundige, advocaat maar ook emotionele ondersteuning. Begeleiding en of ondersteuning bij de mogelijke stappen die je kunt en moet nemen voordat je de relatie verbreekt, maar ook al nadat de relatie verbroken is. Maar zoek een goede hulpverlener en een goede advocaat uit. Laat je ook hierin niet bedonderen. Neem desnoods de gesprekken op. En in principe kan ik dat sowieso aanraden om dat te doen. Niet dat je er van uit moet gaan dat je ze nodig hebt. Dat hoeft niet, maar als je ze ooit nodig hebt dan heb je ze wel liggen en ben je achteraf alleen maar blij dat je ze opgenomen hebt. Het verwerken van je boosheid en verdriet kan erg moeilijk zijn. Je relatie is beëindigd, iets wat natuurlijk al een grote impact heeft. En dan zit je met allerlei gevoelens, het gevoel dat je gebruikt bent, je voelt je verward, gedesillusioneerd. Je moet je realiseren dat je niet alles allen hoeft te doen. Zoek contact met mensen die jou heel dicht bij staan. Die jij kunt vertrouwen en vertel ze eerlijk jouw verhaal. Schaam je nergens voor. Een ieder kan in een relatie stappen met een narcist zonder dat zij dat door hebben. Zonder besef dat zij gemanipuleerd worden. Het is belangrijk om je te realiseren dat je het waard bent. Jij bent de belangrijkste persoon in je leven. Je leefde in een illusie, een relatie die niet gebaseerd was op werkelijkheid. Dit is geen makkelijke stap. Er zijn mensen waarvan je dacht dat het een ware vriend was, en die het achteraf helemaal niet blijken te zijn, of die jouw verhaal ongeloofwaardig vinden. Dit zijn geen vrienden. Je ziet vrienden verschijnen, die uiteindelijk echt jouw ware vriend blijkt te zijn. Juist van degene waarvan je dat niet verwacht. En van wie je het zou verwachten die blijken het juist niet te zijn.
  7. Verbreek al het contact. Dit is heel, heel moeilijk, maar de enige manier om werkelijk los te komen van een narcist. Je moet al het contact direct verbreken. Sluit uit dat hij jou op wat voor een manier dan ook nog kan bereiken. Zet je telefoon uit of beter nog: neem een ander nummer. Verwijder e-mails, blokkeer de narcist via Whatsapp, smsen, messenger, skype en andere media’s. Blokkeer de narcist op Facebook en vermijd fysiek contact. Zorg dat je niet alleen met hem bent Natuurlijk is dit lastig als de narcist weet waar je woont, maar laat hem niet meer binnen en geef aan dat je eventueel de politie belt als toch blijft aandringen. Hij zal jou alsnog proberen te manipuleren. Er zijn verhalen bekend dat narcistische exen vreselijke brieven stuurde om hun ex-partner pijn te doen en uit de tent te lokken. Dit moet je niet laten gebeuren. Jij moet controle krijgen over de situatie. Nieuwsgierigheid en verdriet mogen je niet verleiden om toch weer contact te zoeken, je graaft anders namelijk je eigen graf.

“Maar wat als er kinderen zijn? Dan kun je het contact tot een minimum beperken en mogelijkheden hierin worden dan samen met mij besproken. Want die mogelijkheden zijn er. Je moet alleen heel consequent zijn en/of worden.”

 

In verband met de leesbaarheid verwijs ik naar de narcist als een “hij”. Dit is puur taalkundig gekozen. Het is niet de bedoeling te concluderen dat narcisten altijd mannen zijn en dat slachtoffers van narcisme altijd vrouwen zijn! Er zijn heel wat mannen slachtoffer van een vrouwelijke narcist! Alle slachtoffers van narcisme m/v zijn hier van harte welkom!

Copyright © Alle rechten zijn voorbehouden aan de maker van deze website: Choosewise.nl.