De Psychopaat


We kennen allemaal wel een psychopaat in onze omgeving. Zeg maar de charmante creep. Een psychopaat heeft een antisociale persoonlijkheidsstoornis en dat betekend dat deze persoon zich voortdurend antisociaal of crimineel gedraagt. Zich niet kan aanpassen aan de regels, sociale normen en waarden die de maatschappij stelt. Een psychopaat hoeft niet meteen een meedogenloze moordenaar te zijn, want tja we kennen allemaal “Hannibal Lecter”. Wel ontploft hij snel en heeft een kort lontje, reageert meteen en is genadeloos en buiten dit ook nog wraakzuchtig. Hij heeft geen realistische lange termijn doelstellingen. Veelvuldige korte relaties en gaat tijdens een relatie zonder scrupules er vandoor met een ander. Toch zitten er verschillen tussen een psychopaat en een antisociale persoonlijkheidsstoornis. De antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) en de psychopaat (psychopathie) zijn twee van elkaar te onderscheiden stoornissen met eigen diagnostische kenmerken en classificatiecriteria. De antisociale persoonlijkheidsstoornis wordt beschreven in DSM en de psychopaat (psychopathie) niet.

“Believe nothing, no matter where you read it, or who said it- even if I have said it- unless it agrees with your own reason and your own common sense”.

Wat is een psychopaat?

Er is een onderscheidt te maken in het soort stoornis van de psychopaat:

  1. Brutaal, ongeremd gedrag, weinig angst en een gevoel van minachting voor alles.
  2. Crimineel gedrag. Deze vorm is erger dan de eerste. Hij is gemener en ongeremder. Hij kan aanhoudend zijn en heel ver gaan in zijn crimineel gedrag. Een psychopaat gedraagt zich “brutaal” omdat hij geen angst voelt , hij kan veel stress en gevaar verdragen. Komen heel zelfverzekerd en assertief over. Het “ongeremde gedrag” komt voort uit hun impulsiviteit. Hij heeft moeite met het plannen en anticiperen. Een psychopaat kent weinig emoties en wilt het liefste een directe voldoening hebben. Hij kent geen zelfbeheerseing. Het “gemene gedrag” dat hij heeft, komt omdat hij een gebrek heeft aan empathie, aan betrokkenheid en omdat hij zich niet kan verbinden met de ander. Sterker nog zijn wreedheid en gemene gedrag wordt ingezet om nog sterker te worden en om zijn neigingen verder te kunnen uiten. Hij wilt zijn destructieve spanningen  kunnen ervaren en beleven. Hij is koelbloedig en dan meen ik ook echt koelbloedig.

Een psychopaat heeft  relaties die zich kenmerken door geweld, uitbuiting of verleiding. Hij is niet, of  nauwelijks in staat om empathie en berouw te voelen en hij reageert vaak abnormaal op angst en pijn.

Structuur in de hersenen

Het gedrag van een psychopaat is terug te zien inPsychopaat en hersenen de werking van de hersenen. In onder andere de amygdala welke betrokken is in het aansturen en de verwerking van verschillende emoties en daar is ook de angstloosheid van de psychopaat te vinden. Hij kent dus geen tot nauwelijks angst. De frontale kwab, voorhoofdskwab, in de hersenen is betrokken bij het ongeremde en gemene gedrag. De frontale kwab regelt onder andere het gedrag, het beoordelingsvermogen, probleemoplossing en impulsbeheersing. Bij een psychopaat zijn deze functies verstoord.

Een veelbelovende nieuwe manier van  onderzoek is gebaseerd op de recente ontdekking van een hersenen-netwerk welke verantwoordelijk is voor het begrijpen en het verplaatsen in een ander persoon. Genaamd de “default mode network”   (omdat het ook voor andere taken fungeert en vooral in de tijd dat wij wakker zijn), het gaat om een cluster van verschillende gebieden in de cortex van de hersenen. De eerste studies zijn gedaan over de functie van dit netwerk bij psychopaten, en zoals verwacht, hebben wetenschappers waargenomen dat psychopaten een “afwijkende functionele connectiviteit” tussen de delen van het netwerk hebben, samen met een verminderde volume in een aantal cruciale gebieden van het dat netwerk.

Gewetensfunctie 

Psychopathie, psychopathische persoonlijkheidsstoornis en soms ook primaire psychopathie is een zeldzame persoonlijkheidsstoornis waarbij de gewetensfunctie, die zich in baby- en peuterfase ontwikkelt, achterblijft in de ontwikkeling of geheel niet tot stand komt.  De stoornis komt voor bij minder dan of ongeveer 1% van de wereldbevolking.                    

Het geweten bestaat uit twee componenten:

  1. Het “cognitieve vermogen” om te kunnen beoordelen wat ‘goed’ en ‘slecht’ is, en het beschikken over de juiste emotionele reacties zoals gevoelens van schuld, schaamte, spijt, mededogen of medelijden, ten opzichte van het eigen falen. Bij een gebrekkig functionerend geweten zijn deze componenten niet of maar voor een klein gedeelte aanwezig of onvoldoende ontwikkeld. Het geweten is hierdoor weinig sturend  in het bepalen van het handelen.
  2. De “affectieve component” van het geweten is de meest bepalende. Vooral het ervaren van morele emoties maakt een persoon tot in zekere zin een gewetensvolle persoon.

Bij jongeren met een gebrekkig functionerend geweten is goedmaak-gedrag niet of nauwelijks waarneembaar.

“Happiness is when you feel good about yourself without feeling the need for anyone else’s approval”.

Onvermogen om het goede van het slechte te onderscheiden

Bij het onvermogen om het goede van het slechte te onderscheiden kan sprake zijn van:

  • Een lage intelligentie. Het niet in staat zijn om de eventuele  gevolgen van het gedrag te kunnen overzien. 
  • Een stoornis in het autisme-spectrum, Denk aan Klassieke autisme, PDD-NOS en asperger. Het vermogen niet hebben om je in te kunnen leven  in de beleving van de ander.
  • Een gebrek aan empathie. 
  • Een gebrekkige ontwikkeling van een ‘theory of mind’. Hierdoor kan de jongeren zich niet of moeilijk voorstellen dat een ander andere gedachten, gevoelens en intenties heeft dan hijzelf.
  • Geen onderscheid maken tussen morele en conventionele regels.

Het handelen, het al dan niet overschrijden van een morele norm wordt nagenoeg niet gestuurd door kennis van het onderscheid tussen het goede en het slechte.

Het ontbreken van schuld, schaamte, medelijden en compassie

Bij het ontbreken van gevoelens van schuld, schaamte, medelijden en compassie wanneer de belangen van anderen geschaad worden of het bestaan van het voornemen om dat te doen, spelen onder meer de volgende zaken een rol:

  • Een gebrek aan gevoel van medelijden, schaamte of schuld tijdens of na het opzettelijk overtreden van een  norm. 
  • Een egoïstische levenshouding. 
  • Een gebrek aan emotionele diepgang.
  • Een bewuste kwaadaardigheid. 
  • Weten wat wel en niet mag, maar daar niets mee doen.

Het handelen, het wel of niet overschrijden van een norm, wordt onvoldoende of niet gestuurd door emoties ondanks dat hij zich bewust is van het kwaad dat verricht wordt. 

Hervey Cleckley

In 1941 publiceerde Hervey Cleckley het boek The Mask of Sanity, waarin hij zestien criteria voor de psychopathische persoonlijkheid gaf. Robert Hare, een vooraanstaand Canadees psychopathieonderzoeker, ontwikkelde in de jaren zeventig van de vorige eeuw een vernieuwde checklist, de Hare Psychopathy Checklist. Deze checklist wordt vrijwel altijd gebruikt voor het meten van psychopathie.

Hervey Cleckley, een psychiater, beschreef in 1941 de stoornis in zijn boek The Mask of Sanity, vernoemd naar het feit dat psychopaten zich normaal kunnen voordoen en met een masker hun psychische stoornis verbergen. De zestien kenmerken volgens Cleckley:

  1. Oppervlakkige charme en normale tot bovengemiddelde intelligentie.
  2. Afwezigheid van wanen en irrationeel denken.
  3. Gebrek aan angst of andere neurotische symptomen, is kalm en verbaal soepel.
  4. Onbetrouwbaarheid, veronachtzaming van verplichtingen en geen gevoel van verantwoordelijkheid.
  5. Leugenachtig gedrag en onbetrouwbaarheid.
  6. Ongepland antisociaal gedrag.
  7. Antisociaal gedrag met inadequate motieven.
  8. Slecht beoordelingsvermogen of falen om te leren uit ervaringen.
  9. Pathologisch egocentrisme en afwezigheid van liefde en gehechtheid.
  10. Afwezigheid van diepe en blijvende emoties.
  11. Het ontbreken van zelfinzicht en onvermogen zichzelf te zien zoals anderen dat doen.
  12. Ondankbaarheid voor vriendelijkheid en vertrouwen.
  13. Hinderlijk gedrag, vulgariteit, grofheid, snelle stemmingswisselingen, streken voor entertainment.
  14. Geen geschiedenis van echte zelfmoordpogingen.
  15. Onpersoonlijk en triviaal seksleven.
  16. Het ontbreken van een levensplan en een geordend leven, behalve voor destructieve doeleinden.

Niemand weet wat precies wat de oorzaak is van psychopathie…. Waarschijnlijk is het een combinatie van genetica, leefomgeving en interpersoonlijke factoren. Zo zullen kinderen van psychopaten eerder zelf een psychopaat worden.

Het meerendeel van de psychopaten is een man, het meerendeel van de slachtoffers is een vrouw

Ook kunnen bepaalde vroege levensgebeurtenissen een groter risico meebrengen om een psychopaat te worden. Bijvoorbeeld een slechte opvoeding waarbij de nadruk ligt op straffen in plaats van belonen. Of een inconsequente opvoeding. Andere factoren die het risico op het ontwikkelen van psychopathie vergroten, kunnen zijn:

  • Alcohol- of drugsgebruik door de ouders
  • Afzondering van een ouder, of gebrek aan ouderschap
  • Misbruik of verwaarlozing van het kind

” The world is a dangerous place, not because of those who do evil, but because of those who look on and do nothing”.

Hoe herken je een psychopaat?

Ik raad je in eerste instantie aan om  op je eigen intuïtie te vertrouwen, en om als je vermoedens hebt niet een strijd aan te gaan met een potentiële psychopaat, maar hem uit de weg te gaan. “Op het moment dat je beseft dat iemand in je omgeving psychopathische karaktertrekken heeft, moet je meteen ophouden om ook maar één woord  van hem te geloven.”

Dat geldt voor zowel positieve opmerkingen als voor negatieve opmerkingen want beide kunnen een manier zijn om je te manipuleren, je vertrouwen te winnen en je eigenwaarde te ondermijnen en naar beneden te halen. 

Hij zal jou uitkiezen, je ontwapenen met zijn woorden en jou beheersen met zijn aanwezigheid. Hij zal je verrukken met zijn grappen en zijn plannen. Hij zal je een aangename tijd geven maar je krijgt hoe dan ook de rekening gepresenteerd. Hij zal je toelachen en om de tuin leiden. Hij zal je angst aanjagen met zijn ogen. En als hij met je klaar is, wat zeker zal gebeuren, zal hij je vervolgens in de steek laten c.q dumpen.   Je zult veel ongelukkiger achterblijven en ook niet veel wijzer, sterker nog je voelt je naïf, in je waarde gekrenkt, in je eer aangetast. En lange tijd zult u zich afvragen wat er gebeurd is en wat je nu zo verkeerd hebt gedaan.

James Fallon: Wat te doen als je een echte psychopaat ontmoet. Dit is misschien wel de belangrijkste vraag. De beantwoording ervan laat ik over aan James Fallon, neurowetenschapper en naar eigen zeggen zelf uitgerust met meerdere psychopathische trekjes. “Stel je op geen enkele manier kwetsbaar op. Ga bij een kort treffen geen echt contact aan. Glimlach en loop weg. Op elk feestje met honderd mensen loopt waarschijnlijk een psychopaat rond, en die is op zoek naar zwakheden. Let bij langdurige interacties zorgvuldig op de ander en houd elk merkwaardig gedrag in de gaten. Psychopaten bewegen zich door een kantoor of vriendenkring en zijn daarbij voortdurend op zoek naar allianties. Misschien 

weten ze dat jij niet kwetsbaar bent, maar gebruiken ze bepaalde informatie over jou om overwicht op anderen te krijgen. Het is een schaakspel. Ze bespelen een hele groep, zoekend naar een of twee kwetsbare mensen die ze kunnen gebruiken om te bemachtigen wat ze willen hebben, of het nu seks, geld of macht is. Dus observeren ze hoe hun doelwit met anderen omgaat en bedenken ze hoe ze moeten afrekenen met een argwanende zus of manager. Ze leggen contact met deze mensen en maken ze onschadelijk door zich aardig voor te doen. Veel mensen zijn minder of meer indirect wel enigermate te gebruiken. Hoe bescherm je je daartegen? Door mensen te waarschuwen dat deze kerel je misschien wel probeert te belazeren. Wees voorzichtig. Als je te veel stampij maakt, zou hij het je wel eens betaald kunnen zetten. En je weet niet wat hij dan zal doen.”Een psychopaat geniet van het leed dat hij bij een ander teweegbrengt. Hij geniet van de tegenslagen die de ander heeft. Hij zal zelf alles in het werk stellen om dit leed te verergeren en daarbij geeft hij ook nog eens de ander het gevoel, dat de ander zelf voor dat leed verantwoordelijk is. Als je denkt medelijden van hem te krijgen dan kom je bedrogen uit. Het doet hem gevoelsmatig totaal niets dat jij gekwetst bent of gekwetst wordt. Sterker nog hij kan heel ver gaan en al helemaal als hij de controle hierin over zichzelf verliest. Hij maakt het leven voor een ander onmogelijk. Hij kan last krijgen van wanen, dingen zien die er in werkelijkheid niet zijn. Alleen zijn mening en gedachten zijn de werkelijkheid. Een psychopaat kan zelfs zover gaan totdat de ander volledig instort of zelfs komt te overlijden. Dan kan een psychopaat pas echt tevreden zijn.

De exacte oorzaak van psychopathie weten we nog niet, maar de kenmerken van de psychopaat zijn duidelijk aan te geven!

De Canadese onderzoeker (criminologie en psychologieen) Robert Hare heeft een checklist opgesteld voor het vaststellen van psychopathie. Deze checklist, de PCL-R, benoemt 20 kenmerken. En wordt nog steeds gebruikt.

“If you want to live a happy live, tie it to a goal. Not to people or objects.”

Deze 20 kenmerken zetten we voor je op een rijtje.

  1. Welbespraakt en oppervlakkige charme De psychopaat heeft een vlotte babbel, staat zelden met een mond vol tanden en legt gemakkelijk contact. Eigenlijk is hij best charmant. En kan een heel leuke gesprekspartner zijn. Je zult veelal sterke verhalen van hem te krijgen horen. Als je wat verder kijkt, zeker als je wat psychologisch inzicht hebt, kun je hem een oppervlakkige, gladde prater en te zalvend vinden.
  2. Overdreven gevoel van eigenwaarde De psychopaat vindt zichzelf heel belangrijk. Zijn vaardigheden en talenten vindt hij uitermate boeiend en goed. Hij is een opschepper. Treedt op de voorgrond en wilt maar al te graag in het midden van de belangstelling staan. Hij vertelt dan graag over zijn grootse prestaties. Deze prestaties hoeven niet echt te zijn gebeurd. Mensen die wel gepresteerd hebben, wekken zijn jaloezie. Deze mensen wenst hij alle onheil toe. De psychopaat wilt de beste en slimste zijn. En gaat daar ver in. Zo kan hij een weddenschap aangaan met de mensen op wie hij zo jaloers is. Dit gedrag kan uit de hand lopen, bijvoorbeeld op feestjes. Ruzie, conflicten, met mensen die meer gepresteerd hebben en intelligenter, slimmer zijn dan hij, gaat hij niet uit de weg. Natuurlijk heeft hij dit zelf niet in de gaten. Juist door zijn bovenmatige zelfvertrouwen en het geloof in zijn eigen overtuigingen en wanen. Hij ziet wat het wilt zien.
  3. Pathologisch liegen Liegen kan hij als de beste. Over alles en schaamteloos. Als hij op een leugen betrapt wordt, dan praat hij zich er wel weer uit. Hij heeft overal wel een reden of excuus voor. Hij geeft graag zijn ‘erewoord’. Maar dit erewoord betekent natuurlijk niets.
  4. Manipulatief en sluw Ook manipuleert de psychopaat als de beste. Hij bedriegt de ander vrij gemakkelijk en heeft hierbij geen idee hoe dit zou kunnen voelen voor de ander. De psychopaat gaat hier ver. Hij doet bijvoorbeeld alles voor geld. Crimineel gedrag, frauderen, familie bedriegen… De psychopaat doet dit gewetenloos. Waarom zou hij geen gebruik maken van de zwakheden van de ander?
  5. Gebrek aan berouw en schuldgevoel Spijt of gevoel van schuld kent de psychopaat niet. Zijn gedrag en daden zijn heel logisch voor hem. Hij ontkent dat hij ergens enig schuld aan heeft. De schuld ligt toch echt bij het slachtoffer. En het is het verdiende loon van het slachtoffer. De psychopaat benoemt hier altijd verzachtende omstandigheden aan. Het valt best mee met wat het slachtoffer is aangedaan?
  6. Geen emotionele diepgang Een psychopaat is koelbloedig. Op normale mensen komt hij als ongevoelig over. De psychopaat vindt emoties van normale mensen dramatisch, onecht en kortstondig. Psychopaten en tot op zekere hoogte ook sociopaten hebben een gebrek aan het tonen van emoties en dan met name sociale emoties zoals, schaamte, schuld, en vernedering. In het algemeen hebben psychopaten een gebrek in het tonen van affectieve reacties, berouw en/of schande. Zij staan bekend dat zij een gebrek hebben aan het tonen van schuld en angst. Als normale mensen in een experimentele situatie worden geplaatst waarbij een lichte elektrische schok of een lichte pijnlijke druk wordt uitgeoefend op een van de ledematen dan zal dit de hersenen activeren. De huid zal beginnen te transpireren. Bij een psychopaat echter is dat niet zo. Zijn hersenen geven hierin geen activiteit in weer waardoor je ook geen reactie ziet bij de huid. De huid transpireert dan niet.
  7. Kil en gebrek aan empathie Hij heeft een kille persoonlijkheid. Ongevoelig voor de rechten, gevoelens, meningen en welzijn van de ander. De ander is zwak, dom, te manipuleren en niet belangrijk. Hiervan maakt hij gebruik c.q misbruik. De ander is er voor hem. Om misbruik van te maken. De psychopaat vindt zichzelf het belangrijkst. Hij is egocentrisch en kijkt met minachting naar de ander. Vertonen een gebrek aan empathie, “coldheartedness”. Hij heeft een medogenloze onbezorgdheid voor de gevoelens van anderen. Hij neemt niet zijn verantwoordelijkheid Er zijn meerdere wetenschappelijke bewijzen dat dit in de structuur van de hersenen zit. Een psychopaat heeft zwakkere verbindingen in het reguleren van de emoties in de structuur van de hersenen. Deze zwakke verbindingen in de hersenen zijn verantwoordelijk voor het onvermogen om te diepe emoties te kunnen voelen. Ook kan een psychopaat niet de angst aflezen van een andermans gezicht. De emotie walging speelt ook een belangrijke rol. Wij vinden bepaalde acties en/of incidenten die wij zien walgelijk. Te walgelijk om überhaupt aan te kunnen zien. Een normaal persoon walgt van bepaalde beelden en keurt dat af. Een psychopaat heeft echter een hele hoge drempel. Dit is gemeten aan de hand van foto’s die zij te zien kregen van verminkte gezichten en bij blootstelling aan stank.
  8. Geen verantwoordelijkheid nemen voor het eigen gedrag: Een psychopaat heeft niet het vermogen of bereid om verantwoordelijkheid te nemen voor zijn gedrag en de gevolgen daarvan voor de ander. Hij vindt altijd wel een excuus.
    Een psychopaat is daarom onbetrouwbaar/onverantwoordelijk. Hij legt de schuld altijd bij de ander neer. Ook wanneer hijzelf daar verantwoordelijk voor is. Hij zal alleen schuld erkennen wanneer hij in een hoek gedreven is, maar dat zal zeker niet gepaard gaan met gevoelens van spijt, berouw of schaamte. Ook heeft een psychopaat niet de macht om het gedrag voor in de toekomst te veranderen.
  9. Op zoek naar prikkels en neiging tot verveling Een psychopaat is altijd op zoek naar stimulans. Dit zie je terug bij zijn leven dat hij leidt: snel, veel risico’s aangaan, experimenteren met drugs en alcohol. Hij verveelt zich snel. De normale dingen in het leven zoals werk, opleiding en relaties vindt hij saai. Voor een kortstondige relatie is hij misschien nog wel te porren.
  10. Parasitaire leefstijl Omdat werk, opleiding en relaties niet interessant zijn voor de psychopaat, profiteert hij van anderen. Voor geld klopt hij aan bij familie en vrienden of uitkeringsinstanties. Hier gedraagt hij zich als slachtoffer, op zoek naar sympathie en financiële hulp.
  11. Weinig zelfbeheersing De psychopaat kan zeer opvliegend zijn en snel zijn beheersing verliezen. Hij voelt zich gemakkelijk aangevallen door een ander. Kritiek, frustraties en mislukkingen accepteert hij niet. En lost dit op met geweld, bedreigingen en de ander uitschelden. Dit opvliegende gedrag kan ook weer even snel stoppen als dat hij ermee begonnen is. Bij veel alcohol gebruik, is zijn zelfbeheersing natuurlijk nog minder.
  12. Geen realistische doelen op de lange termijn. Een psychopaat leeft van dag tot dag. Hij plant niets en stelt zich geen lange termijn doelen. Als hij al plannen maakt, dan veranderen deze plannen voortdurend. Hij maakt zich nergens zorgen om. Hierbij ervaart hij zijn leven niet als zonder enige inhoud. Ook leert hij niet van fouten die hij eerder gemaakt heeft.
  13. Impulsief Een psychopaat denkt niet over zijn handelen en gedrag na. Welke voor- of nadelen dit zou kunnen hebben. Hij leeft dus onvoorspelbaar en neemt spontaan beslissingen. De beslissingen die hij maakt zijn niet doordacht. Hij verandert vaak van baan, beëindigt snel relaties, geeft gemakkelijk veel geld uit en verhuist vaak. Hij stelt betrokkenen hiervan niet op de hoogte.
  14. Onverantwoordelijk gedrag Een psychopaat heeft geen verantwoordelijkheidsgevoel of enig plichtsbesef en loyaliteit. Beloften komt hij niet na. Hij doet waar hij zin in heeft. Familie, vrienden, collega’s, iedereen moet het ontgelden. Een lening betaalt hij natuurlijk niet terug. En kan zelfs anderen in gevaar brengen met zijn onverantwoordelijke gedrag.
  15. Jeugdcriminaliteit Al vroeg vertoont de psychopaat crimineel gedrag. In zijn jeugd heeft hij al een paar arrestaties en of veroordelingen achter de rug. Dit kunnen soms zware strafbare feiten zijn.
  16. Gedragsproblemen op jonge leeftijd In tegenstelling tot zijn leeftijdsgenoten heeft een psychopaat erge gedragsproblemen. In zijn kinderjaren heeft hij al veel problemen door liegen, diefstallen, spijbelen, brandstichting, manipuleren vechten, geweld tegen mens en dier. Op zijn vroege leeftijd is hij al het zwarte schaap van de familie.
  17. Schending van voorwaardelijk invrijheidstelling Wanneer een psychopaat in detentie zit, zal hij proberen te ontsnappen. Alle regels lapt hij aan zijn laars. Zo komt hij niet terug van weekendverloven of houdt zich niet aan de voorwaarden van de voorwaardelijke straf. Hij blijft misdrijven plegen tijdens zijn voorwaardelijke invrijheidstelling.
  18. Seksuele losbandigheid Hij heeft willekeurige seks en heeft alleen oppervlakkige en losse seksuele relaties. Ongeremd doet hij graag mee aan verschillende seksuele activiteiten.
  19. Korte relaties Als een psychopaat al een huwelijk aangaat, dan is dit van korte duur. Al voor zijn dertigste levensjaar heeft hij meerdere huwelijken of samenwoonrelaties achter de rug. Hij beëindigt heel gemakkelijk een relatie. En gaat weer op zoek naar een ander.
  20. Criminele veelzijdigheid Een psychopaat heeft vaak een strafblad met verschillende soorten delicten. Als hij slim en intelligent te werk gaat, kan hij zonder daarvoor gestraft te worden verschillende misdrijven plegen. Denk hierbij aan fraude of stalken.

Een hele lijst met kenmerken. Deze checklist mag alleen door een professionele hulpverlener afgenomen worden. Deze checklist is zeker niet geschikt als test om te kijken of jezelf of iemand anders aan de kenmerken voldoet!

Een psychopaat is dus een charmante bedrieger. Maar wat nu als je iemand in jouw omgeving herkent als psychopaat en met wie je wel eens te maken hebt? We geven je een aantal belangrijke tips in de omgang met een psychopaat.

” Insanity: doing the same thing over and over again and expecting different results.”

Oorzaken van psychopaat

Genetische factoren en erfelijkheid spelen een rol bij het ontstaan van psychopathie. Het is onduidelijk wat de invloed van de opvoeding is, maar factoren die mogelijk een rol spelen zijn een afwezige vader, slechte huisvesting, een depressieve moeder, fysieke verwaarlozing en systematische afwijzing door leeftijdsgenoten. Een psychopathische aanleg zou in de vroege kinderjaren wel kunnen worden beïnvloed door een stabiele en liefdevolle opvoeding. Een gebrek aan empathie lijkt erfelijk bepaald te zijn.

Een andere wetenschappelijke verklaring is dat psychopaten niet zozeer een gebrek aan empathie en emoties hebben, maar dat ze snel afgeleid zijn. Volgens professor Joe Newman, een expert op het gebied van psychopathie, hebben psychopaten dezelfde emoties en empathie als gezonde mensen, maar besteden ze er minder aandacht aan. Het was al bekend dat psychopaten hun empathie “aan” kunnen zetten wanneer ze dit willen of wanneer dit nadrukkelijk van ze wordt gevraagd. Dit verklaart mogelijk ook waarom psychopaten zich  charmant en normaal voor kunnen doen.

 Tips om met een psychopaat om te gaan

Het is best moeilijk om met iemand om te gaan die kenmerken vertoont van een psychopaat. Maar het is niet onmogelijk. 

  1. Een psychopaat is charmant en gewetenloos: Een heel belangrijke regel! Ook al ziet hij er nog zo leuk uit en heeft hij die leuke babbel… Hij heeft geen geweten. Dit moet je aanvaarden: het is echt niet anders. Hij houdt geen rekening met de ander. Hij doet waar hij zelf zin in heeft.
  2. Als het slecht of verkeerd aanvoelt, dan is dit waarschijnlijk ook zo: Vertrouw op je intuïtie. Mocht je een raar onderbuikgevoel hebben bij wat iemand beweert of hoe iemand zich gedraagt, ook al is dit een leraar, arts of dierenliefhebber, vertrouw op je eigen instinct. Als je dit toch moeilijk vindt, vraag om advies bij familie en vrienden.
  3. De ander zal jouw vertrouwen moeten verdienen: Kijk eerst naar de beloften en eisen die iemand stelt en welke verantwoordelijkheid hij neemt. Een eerste leugen kan je nog door de vingers zien. Maar een tweede of zelfs derde leugen moet je echt aan het denken zetten. Verlaat deze persoon. Dit is best moeilijk. Maar beter nu dan later of nooit. Wanneer het nog moeilijker of de situatie erger wordt lijkt het namelijk bijna onmogelijk om deze persoon te verlaten.
  4. Denk zelf na, volg iemand niet blind: Wat er ook gebeurt, volg iemand niet blindelings, zeker niet zonder zelf na te denken of het wel goed is. Blijf je eigen instinct en normen en waarden volgen. Geweld, misdrijven en dergelijke zijn geen oplossing voor problemen.
  5. Hecht niet teveel waarde aan vleierij: Een psychopaat is een charmeur. Heerlijk als je steeds complimenten krijgt. Maar vraag je wel af of dit geen manipulatie zou kunnen zijn. Hier is de psychopaat erg goed in. Met het geven van veel complimenten en gevlei, probeert hij iets van je gedaan te krijgen. Maar of hij hetgeen wat hij zegt ook daadwerkelijk meent dat is een tweede. 
  6. Je kunt niet iemand voor wie je bang bent respecteren: Iemand respecteren is iets heel anders dan bang zijn voor iemand. Misschien is het goed om stil te staan wat respect voor jou precies inhoudt. En hoe zit het met je zelfrespect?
  7. Ga niet mee in zijn spel: Een psychopaat is heel goed met intrige. Ga hier niet in mee. Biedt weerstand tegen de wens om hem te slim af te zijn. Het levert je niets op. Hij is echt beter in het spel. Dit spel zou bijvoorbeeld best eens veel geld kunnen gaan kosten. Houd je focus op de dingen die wel belangrijk voor jou en je eventuele kinderen zijn.
  8. Ga weg, en blijf weg: Het beste wat je kunt doen, is ver van hem vandaan blijven. Vermijd en weiger elke vorm van communicatie met hem. Zijn er kinderen in het spel beperk de communicatie tot een minimum.
  9. Heb geen medelijden: Een emotie die de psychopaat zelf niet kent. Maar jij wel. Bewaar medelijden voor de mensen die het oprecht verdienen.
  10. Je kunt de ander niet veranderen: Iemand zonder geweten kun je echt niet veranderen. Neem je verlies en ga weg. En bedenk dat het gedrag van deze persoon niet jouw schuld is.
  11. Word geen medeplichtige: Probeer nooit het gedrag van een psychopaat te verdoezelen of goed te praten. Eigenlijk zou je anderen voor hem moeten waarschuwen, ook al vraagt hij je er niets over te zeggen.
  12. Blijf positief tegen het leven aankijken Je kunt vervelende dingen meemaken door het gedrag van een psychopaat. Onthoud dat niet iedereen zo is. De meeste mensen hebben een geweten en de meeste mensen kunnen liefhebben.
  13. Wees trouw aan jezelf Richt je aandacht op jezelf. Doe wat jij leuk en belangrijk vindt in het leven. En houdt je niet bezig met het nemen van wraak op de psychopaat. Dit heeft geen zin.

 

De 10 beroepen met de meeste en de minste psychopaten

Hoe kan je een “psychopaat” definiëren? Volgens artsen is een psychopaat egocentrisch, impulsief, onverantwoordelijk, zelfzeker, charmant en manipulatief. Ook beschikt hij totaal niet over empathie of een verantwoordelijkheidsgevoel en kent hij oppervlakkige gevoelens. Zo is angst hem volledig  vreemd.

Deze eigenschappen kunnen ervoor zorgen dat iemand uitgroeit tot een “bloeddorstige seriemoordenaar” of … een “briljant bedrijfsleider”. Niet alle psychopaten zijn immers gewelddadig: velen onder hen zijn gewoonweg “manipulatoren” zonder scrupules.

Lijst van beroepen waar je de meeste  psychopaten tegen kunt komen.

Het gaat vooral om functies met “veel verantwoordelijkheid” of beroepen waarbij je een “narcistisch kantje” nodig hebt.

  1. Bedrijfsleider
  2. Advocaat
  3. Mediafiguur t.v., radio
  4. Verkoper
  5. Chirurg
  6. Journalist
  7. Politieagent
  8. Geestelijke
  9. Chef-kok
  10. Ambtenaar
Lijst van beroepen waar je de minste psychopaten tegen kunt komen:
Het gaat vooral om “zorgberoepen” waarbij je dus aandacht moet hebben voor anderen.
  1. Zorghelper
  2. Verpleegkundige
  3. Therapeut
  4. Ambachtslui
  5. Schoonheidsspecialiste of styliste
  6. Liefdadigheidswerker
  7. Leraar
  8. Artiest
  9. Arts
  10. Boekhouder

De vraag van één miljoen is nu uiteraard: Waarom?

Het antwoord is eenvoudig: het gros van de beroepen in de top 10 alwaar je de meeste psychopaten tegen kunt komen zet de beroeps uitoefenaars ervan in een machtspositie en vele vereisen het maken van objectieve, klinische beslissingen die niet mogen worden beïnvloed door persoonlijke gevoelens.

De beroepen in de top 10 alwaar je de minste psychopaten tegen kunt komen daarentegen vergen menselijke connecties zoals het omgaan met gevoelens en de meeste bieden net te weinig of geen macht. Psychopaten worden er – vanwege hun natuur – dan ook niet toe aangetrokken.

Behandeling van een Psychopaat

Psychopathie is niet te genezen. De behandeling van volwassen psychopaten levert niets op. De behandeling van kinderen die psychopaat zijn, heeft daarentegen wel wat kleine resultaten opgeleverd. Een psychopaat is mentaal ziek. En is hij gek? Wij als normaal mens zeggen ‘ja’. Een psychopaat echter zal vooral de ander gek vinden en zichzelf heel normaal. Ook al geniet hij van alle leed, tegenslag en ongeluk bij de ander, het doet hem gewoonweg niets. Hij zal zelfs alles in het werk stellen om dit leed nog te verergeren. Hierbij geeft hij de ander het gevoel dat de ander zelf verantwoordelijk is voor dit leed.

” Learn from yesterday, live for today, hope for tomorrow. The important thing is not to stop questioning”.

Verschillende typen psychopaten

De misleidende psychopaat: De misleidende psychopaat kan zowel een man als een vrouw zijn. Deze persoon zal zonder reden liegen en heel handig jouw woorden verdraaien Hij ontwijkt vragen en zal belangrijke feiten verzwijgen bij het nastreven van hun voortdurende en veranderende, zelfzuchtige doelen. Deze hypocriet gaat prat op hoge morele waarden, en gaat dan over tot exploitatie, manipulatie en misbruik van anderen.  Hij zal zijn slachtoffer ervan beschuldigen dat deze gek en emotioneel wreed is en niet hij. Tip: Onthoud wat hij zegt.  Probeer niet te onderhandelen of compromissen af te sluiten.  Je kunt de relatie beter beëindigen als je hem te vaak op leugens betrapt.

De typische vrouwelijke psychopaat: Door gebruik te maken van een vals masker zal zij de hulpbehoevende, meelijwekkende, hulpeloze vrouw met emotionele gebreken spelen.  Zelfs volslagen vreemden zullen haar dingen geven die ze gretig zal aanvaarden.  Ze zal valselijk beweren dat “zij” het slachtoffer is.  Deze parasitaire psychopaat verleidt en misbruikt de normale man. De man met beschermende en verzorgende eigenschappen. Als ze haar masker afzet, is ze bedrieglijk, wreed, hebzuchtig, liefdeloos en onverschillig. Tips: Deze “dame” in nood zal u aan de haak proberen te slaan.  Maak haar emotionele behoefte niet tot uw probleem want dit kan oneindig door blijven gaan. Besef dat het masker van hulpeloosheid niet de “ware persoon” is. Mocht dit voor jou geen probleem zijn dan is dat geen probleem zowel en je denkt haar te kunnen veranderen. Zij verandert niet. Het enige wat je dan kan doen is haar verlaten. Zij zal kou nooit redelijke antwoorden geven op voor jou redelijke vragen. Je krijgt geen begrip van haar en het inzicht of berouw bij haar is ook ver te zoeken.  Wees op je hoede en bedenk dat de vrouwelijke psychopaat bedrieglijker  kan zijn dan de mannelijke, omdat zij haar seksualiteit als lokmiddel zal inzetten en gebruiken. En wil je niet in je portemonnee geraakt worden dan vermijd financiële of emotionele betrokkenheid.

De conflict-psychopaat: Is vaak succesvol en intelligent in zijn branche.  Hij kan op meesterlijk wijze bekwaamheden en referenties voorwenden en/of vervalsen.  Hij zal anderen gebruiken en hij zal en moet overal de controle over hebben en houden Hij vertrouwt uitermate op zijn intellectuele manipulatie en charisma.  Tijdens het beklimmen van de hiërarchische ladder in het bedrijfsleven zal hij met ellebogenwerk zijn positie trachten te verbeteren om op deze wijze een hogere maatschappelijk positie te kunnen verwerven. Hij zal dan ook niet chromen om een mes in een andermans rug te steken om dit voor elkaar te krijgen. Hij is meedogenloos en zal misbruik maken van zijn macht.  Zijn slechte oordelen hebben nadelige gevolgen in alle mogelijke lagen van de maatschappij.  Hij zal anderen in de problemen brengen of nog erger, in gevaarlijke situaties.  Deze professionele kwelgeest heeft geen sociaal geweten, is vaak wantrouwig of paranoïde.  Anderen zouden hem “kunnen steunen” maar meer om hun “eigen doelen” veilig te stellen. Tip: Controleer zijn ‘referenties’, en laat je zeker niet bij illegale activiteiten betrekken.  Als je hem probeert tegen te houden, zal hij zich wreken en dan ben jij waarschijnlijke degene die het onderspit zal delven.

De seksuele/promiscue psychopaat: Een promiscue seksleven (van het latijn promiscuus = dooreengemengd, gemeenschappelijk) houdt in dat men verschillende, wisselende, seksuele contacten met meerdere personen heeft.Een seksuele psychopaat is geobsedeerd door seks en pornografie. Hij heeft een hoge hyperseksualiteit waardoor hij veelvuldig zal masturberen op plaatsen waar het niet hoort. Maar ook zal hij zich schuldig kunnen maken aan incest.  Eenieder, oud of jong, vrouwelijk of mannelijk, kan zijn doelwit zijn maar ook worden.  Hij neemt wat hij kan krijgen. Hij heeft een voorkeur voor SM-seks, vervelen zich gemakkelijk en willen steeds meer afwijkende stimulatie en het internet is hun favoriete jachtgebied. Tip:  Je kunt verwachten dat dit type psychopaat jou zal vernederen. Ik kan je maar een echte goede tip geven. Blijf bij hem uit de buurt en houdt je kinderen bij hem weg. Hij zal aan projectie doen. Zijn gedrag schuift hij bij jou in de schoenen. Zijn seksuele fantasieën schuift hij bij jou in de schoenen als zijnde dat dit bij jou hoort om zo de aandacht van hem af te wenden. Je kunt verwachten dat hij leugens zal gaan vertellen.

De ‘wilde’ psychopaat: De wilde psychopaat zal nooit leren van zijn fouten uit het verleden. Hij is gemakkelijk verveeld, zoekt steeds weer en onvermoeibaar naar nieuwe prikkels. Door hun roekeloze onverschilligheid ten opzichte van anderen brengt hij zichzelf keer op keer weer in gevaar.  Hij is heel impulsief en heeft problemen met het relativeren en het vellen van het juiste oordeel. Misdaden of wandaden,  drugs- of drankmisbruik zijn typisch voor de “wilde psychopaat”. Tip:  Tracht betrokkenheid te vermijden en bovenal gebruik je verstand en ”zeg nee.”  Val niet voor zijn passie of manipulatie al kan dat nog zo aantrekkelijk voor je zijn. Probeer hem niet uit de rats te helpen en probeer de gevolgen te overzien.

De persoonlijkheid-assimilerende psychopaat: Hij zal een sterkte indruk maken en ervoor zorgen dat zijn slachtoffers hals over kop verliefd op hem zal worden. Hij zal “zijn” slachtoffer aan de haak slaan door hen voor de gek te houden. Hij slaat “jou” aan de haak door zich voor te doen als een persoon die hij in werkelijkheid niet is. Hij zal zich aan jou spiegelen en jou waarden, interesses, doelen, levensopvattingen, smaken en gewoonten overnemen als dat die van hem zijn en van hem afkomstig zijn.  Maar dat ben “jij” en niet “hij”. Hij zal integriteit, eerlijkheid en oprechtheid voorwenden.  Hij speelt de rol van slachtoffer en met verve.  Zijn doelwitten voelen met hem mee en dan zal hij snel met je willen trouwen.Maar pas op: Deze psychopaat wil dat “jij”, zijn slachtoffers, van hem afhankelijk wordt.  Hij portretteert valse integriteit, komt in de idealiseringfase met zijn slachtoffer hij lijkt behulpzaam , troostend en gul, net als een echte zielsverwant, tweelingziel.  Maar dat is hij niet. Dit wat hij laat zien blijft ook nooit duren, omdat de ‘gespiegelde’ psychopaat zijn ware aard op een gegeven moment zal tonen.  Hij geeft vervolgens anderen de schuld. Zijn slachtoffers zijn als voorwerpen, die hij naar believen kan gebruiken om hen vervolgens af te danken.  Hij kan op overtuigende wijze menselijke emoties nabootsen en zoals je hierboven hebt kunnen lezen, heeft hij die niet omdat de structuur van zijn hersenen anders zijn dan die van normale mensen.   Zijn gebrek aan geweten is schokkend, onbegrijpelijk en emotioneel pijnlijk voor het slachtoffer. Het slachtoffer blijft in het algemeen bij een breuk met de brokken zitten en probeert te redden wat er nog te redden valt.  Deze psychopaat zal zijn afgedankte slachtoffer heel snel negeren, terwijl hij zich met een “nieuwe perfecte partner” inlaat of reeds ingelaten heeft.  Hij zal talloze andere relaties hebben.  In het begin van de relatie kan hij verbale aanwijzingen over zijn ware aard prijs kunnen geven, maar het slachtoffer zal de ware betekenis ervan niet doorhebben.  Tenminste niet in het begin en later als je terug blikt herken je de signalen die je toen niet oppikte. Mede door de verliefdheid die je toen voor hem voelde. Uiteindelijk zal de ongemaskerde psychopaat zich vertonen.  Zijn slachtoffers ondergaan vernietigende emotionele en financiële gevolgen, en hun emotioneel herstel kan lang duren. Tip:  Doe vooral geen moeite om hem te helpen of te genezen, want hij is niet te helpen en ook niet te genezen. Hij heeft zijn ware aard al aan jou blootgegeven. De persoon die hij aanvankelijk aan jou heeft laten zien is een valse persoonlijkheid, zo is hij niet. Als jij dat na een tijdje niet doorhebt dan zal je dat wel nooit doorhebben tenzij jou oogkleppen naar beneden gaan. Aanvaard de werkelijkheid en ga in therapie.  Negeer zijn kwetsende woorden en laat je niet meer terug in de luren leggen als hij “jou” de schuld weer wil geven of durft te zeggen dat jij liegt. Want let op: Hij kan zelfs getrainde hulpverleners om de tuin leiden.  Wees dus niet zo kwetsbaar of naïef en bereid je voor op een smerige (v)echtscheiding.  Aanvaard het misbruik vooral niet en kom op voor je eigen belangen en die van je kinderen en bovenal lees veel over psychopathisch gedrag.

De onstabiele psychopaat:  Deze vrouwenmishandelaar, moordenaar, seriemoordenaar, stalker, verkrachter, vechter en terrorist heeft hele lange tenen.  Hij zal snel in woede uitbarsten.  Hij waagt zich altijd aan verraad, vernedering of bestraffing.  Hij beeldt zich afwijzingen van een ander in en zal daarom eerst zelf anderen afwijzen, om ervan verlost te geraken. Hij zal jou lastig vallen om een reactie te krijgen en te ontlokken om vervolgens uit te doen laten schijnen alsof u de controle hebt verloren. Hij kan heel gevaarlijk en onvoorspelbaar worden.  Hij kent geen berouw, heeft geen geweten en negeert de rechten van anderen. Deze lafaard kiest kwetsbare vrouwen, kinderen en bejaarden als slachtoffer. Hij lapt alles aan zijn laars en zeker als het om een voorwaardelijke invrijheidstelling gaat. Hij is niet in staat om juist te kunnen oordelen. Hij leert nooit zijn les en zal telkens weer dezelfde fouten maken en ook nog eens in zijn eigen nadeel.  In het algemeen heeft de media interesse in dit type psychopaat. Tip:  Doe al het nodige om u fysisch, financieel en emotioneel veilig te stellen.

Charismatische leider: Hij zal anderen manipuleren om te krijgen wat hij graag wil hebben. Hij wilt graag: Status, controle, geld, aandacht en uitgroeien tot… wat hij graag voor ogen ziet. Hij zal een tactiek gebruiken en daarmee anderen hersenspoelen. Dit soort psychopaten zie je vaak in religieuze sekten of in de politiek. Hij zal zich richten op naïeve, kwetsbare, ongeschoolden of mentaal zwake personen. Hij zal zichzelf profileren als een deugzame en perfecte vader, echtgenoot, spirituele leider, adviseur, mentor of vriend terwijl hij dat niet is. Zijn aandacht zal gaan om er zorg voor te dragen dat hij niet door de mand zal vallen en hij zal daar tactieken voor gebruiken. Hij wil aandacht en geld of bepalen wat anderen doen. Dit zie je vaak ook in sektes. Zij hebben een buitensporige charisma die afkomstig is van anderen. Zij spiegelen zich aan anderen. Tip: Als je buikgevoel zegt dat je hem moet mijden dan mijd hem en besef dat hij alleen maar uit is op geld en aandacht. Kom je iemand tegen die een overdreven of sterk charisma heeft dan wees wantrouwig.

De aandacht zoekende psychopaat: Deze extreem narcistische psychopaat draagt een vals masker en gedraagt zich hautain. Hij wil steeds in het middelpunt van de belangstelling staan. Hij maakt anderen graag afgunstig en wilt voortdurend de aandacht. Hij kan er nooit genoeg van krijgen en hij plaatst roem en beruchtheid op één lijn. Hij reageert buiten alle proporties op situaties en hij zal opscheppen over zijn bezittingen en pronken om de aandacht te krijgen. Tip: Leer de gedragskenmerken herkennen.  Eis gelijke behandeling.  Ontzeg hem de aandacht die hij opeist.  Ondersteun zijn hautain en pronkerig gedrag alleen als dit u de kans biedt  om van hem af te komen.

De “manipulerende” psychopaat: Hij zal mensen tegen elkaar opzetten.  Slachtoffers kunnen als hun ‘gevolmachtigden’ fungeren in interactie met anderen. Op deze wijze laat hij juist het slachtoffer boeten voor het door hem aangezette daad, en de psychopaat zal genieten van het door hem georganiseerde optreden. Hij zal zijn bondgenoten en doelwitten apart houden, om te vermijden dat hij door de mand zal vallen. Hij is verbaal sterk bij het verdraaien van woorden die door een ander gezegd “zouden”zijn. Deze charmeur krijgt gewoonlijk wat hij wil. Hij past agressieve verkoopmethodes toe en doet net alsof hij deskundig is. Dit prototype oplichter zal ervoor zorgen dat hij onmisbaar overkomt, alsof hij altijd klaarstaat om jouw problemen op te lossen. Geld en het oplichten van anderen is zijn enige doel. Hij zal met alles instemmen en het dan plotseling over een andere boeg gooien. Hij zal jou ervan beschuldigen dat jij het contact hebt verbroken terwijl hij degene is die dat feitelijk gedaan heeft. Wettelijke overeenkomsten en normale, sociale ethiek hebben totaal geen betekenis voor hem. Nadat hij heeft toegeslagen speelt hij graag de slachtofferrol. Tip: Bij hem kun je verwachten dat hij de overeenkomst niet zal naleven. Vermijd elke betrokkenheid met hem. Sta op eigen benen en wees wantrouwig als hij jou probeert te verzekeren dat je snel rijk zult worden.

Het “kind” als psychopaat: Het kind als psychopaat zal al op zeer jonge leeftijd psychopatische trekken vertonen. Deze jeugdige delinquent toont op vroege leeftijd tekenen van psychopathie waaronder: liegen, vechten, stelen, pesten, slechte beslissingen. Als hij wat ouder wordt zal hij vreemd gaan, wreedheid vertonen in de richting van dieren, vandalisme, manipulatieve vaardigheden en spijbelen. Hij is licht ontvlambaar, weglopen van thuis envatbaar voor middelen misbruik. Hij bouwt door de loop der jaren een goede verdedigingsstrategie op. Tips: Probeer in huis en tijdens de opvoeding een stabiliteit te creëren met waarden en normen en deze te handhaven en wees consequent. Zodra je tekenen ziet in de vroege kinderjaren zoek professionele hulp. Versterk het belonen van positief gedrag.

“Peace cannot be kept by force: it can only be achieved by understanding”.

 

Bron:Hervey Cleckley het boek The Mask of Sanity

In verband met de leesbaarheid verwijs ik naar de narcist als een “hij”. Dit is puur taalkundig gekozen. Het is niet de bedoeling te concluderen dat narcisten altijd mannen zijn en dat slachtoffers van narcisme altijd vrouwen zijn! Er zijn heel wat mannen slachtoffer van een vrouwelijke narcist! Alle slachtoffers van narcisme m/v zijn hier van harte welkom!

Copyright ©  Alle rechten zijn voorbehouden aan de maker van deze website: Choosewise.nl.