Slachtoffer versus slachtoffergedrag-rol

Een slachtoffer heeft in eerste instantie al het recht om slachtoffer te mogen zijn en daarvoor alle ruimte te krijgen om hetgeen hem/haar is aangedaan te kunnen en mogen verwerken. Na  slachtoffer te zijn geworden wordt  er na een tijd een beweging in gang gezet om van slachtoffer “zijn”, slachtoffer “geweest” te maken. Naast slachtoffer heb je ook nog slachtoffergedrag en slachtofferrol. Hieronder leg ik het verschil uit.

Veel mensen zeggen dat ze een hekel hebben aan slachtoffergedrag. Maar wat is nu eigenlijk slachtoffergedrag??

Stop being afraid of wat could go wrong and start being exciting about what could go right”

Het slachtoffer

“Een slachtoffer” is een persoon die een schokkende gebeurtenis heeft meegemaakt, daarvan getuige is geweest of erover gehoord heeft en daarop met een intens gevoel van machteloosheid en intense angst heeft gereageerd. Dit zijn ervaringen die iemand meemaakt en die buiten de gebruikelijke menselijke ervaringen vallen. Het gaat om normale reacties op een abnormale gebeurtenis waarbij de eigen beleving van het slachtoffer voornamelijk de impact van de gebeurtenis bepaalt.

Er zijn verschillende soorten slachtoffers. Bijvoorbeeld: “Iemand die betrokken is geweest bij een aanrijding en daarbij lichamelijk of psychisch letsel heeft opgelopen, al dan niet met de dood tot gevolg is een verkeersslachtoffer.”

Of een slachtoffer in het strafrecht is de benadeelde partij. Een persoon die verklaart schade, materiele, lichamelijke en psychische schade, te hebben geleden door een misdrijf. Zij worden vaak bijgestaan door bureau slachtofferhulp of door een schadeletseladvocaat. Meestal nadat zij aangifte hebben gedaan bij de politie.

Een aantal voorbeelden van slachtoffers van misdrijven zijn: zedenslachtoffer, geweldsslachtoffer,  criminaliteitsslachtoffer, slachtoffers van diefstal en oplichting, slachtoffers van prostitutie en pedoseksuelen. Dit zijn een aantal slachtoffers, maar slachtoffers zijn er in vele maten en vele soorten.

Slachtoffergedrag-rol

Slachtoffergedrag-rol: Je kent vast wel mensen in je omgeving, familie en of vriendenkring die elke keer wanneer je ze spreekt weer een nieuw verhaal hebben te vertellen over wat hen  is aangedaan door de grote boze buitenwereld of wat hen wel niet is overkomen. Of het nu gaat om een ruzie met een vriend/vriendin, onenigheid met een instantie of over verloop het verloop van hun loopbaan; altijd zijn het anderen die hen iets hebben aangedaan. Hoewel dit dingen zijn waar ze zelf invloed op uit zouden kunnen oefenen, kiezen ze er, vaak onbewust,  voor om zich als slachtoffer te gedragen. Je hoeft ze ook maar  aan te kijken of te vragen hoe is het?? En men steekt meteen van wal.  In het begin heb je  met ze te doen en kun je medelijden met ze krijgen. Het leven is immers niet voor iedereen eerlijk verdeeld. Hiernaast heb je ook de pechvogels, en de éen heeft nu eenmaal meer pech dan de ander.  Maar na een tijdje bekruipt je toch het gevoel dat hun situatie helemaal niet zo slecht is als dat zij beweren of vertellen. Het ligt meer hoe zij erover denken en hoe zij de gebeurtenis of situatie interpreteren. Mensen die  graag de slachtofferrol aannemen onttrekken zich hiermee van hun verantwoordelijkheden. Aan een aantal situaties kunnen zijzelf best iets doen. Maar dan moet de wil hierbij wel aanwezig zijn. Maar ook kan je het gevoel bekruipen dat het hen te doen is om de aandacht die zij krijgen. En in sommige situaties spelen zij letterlijk het slachtoffer, terwijl zij dat in feite niet eens zijn. Je zou maar beschuldigd worden van een valse verkrachting zoals in Groot-Brittannië: Een vrouw is daar veroordeeld tot tien jaar cel omdat ze een serie verkrachtingen en aanrandingen heeft verzonnen. Ze deed aangifte tegen 15 mannen, waarvan er een zelfs tot zeven jaar cel werd veroordeeld. Onterecht, blijkt nu. De 25-jarige Jemma Beale beweerde dat ze in drie jaar tijd door zes mannen was aangerand en door negen was verkracht. Het waren stuk voor stuk mannen die ze niet kende en een deel van de incidenten zouden groepsverkrachtingen zijn geweest. Je zou hier maar van beschuldigd worden en dit terwijl je nooit de verkrachting gepleegd hebt. Het bericht kun je lezen door de link aan te klikken Valse Verkrachting

Ik heb het zelf tijdens mijn werk bij de politie voorhanden gehad, dat ik twee aangiftes opgenomen heb en nog voordat het bij de rechtbank kwam, bemerkte ik en mijn collega dat het hier om valse aangiftes ging. Beide dames werden daarop aangesproken en verteld dat het doen van een valse aangifte strafbaar is, en dat de kosten hiervan mogelijk op hen verhaald  zou kunnen gaan worden. In de ene zaak zat éen man vast en in de andere zelfs twee. In feite is het dan zo dat niet de mannen de verdachten zijn maar dat zij eerder slachtoffers geworden zijn. De vrouwen in deze waren de verdachten en niet de slachtoffers. Het doen van een valse aangifte vind ik een hele kwalijke zaak en gaat ten koste van daadwerkelijke slachtoffers. Zij worden daar de dupe van, met alle gevolgen van dien. 

“Je kunt niet altijd kiezen wat je overkomt, je kunt wel kiezen hoe je daarmee omgaat”.

Kort gezegd heb je verschillende soorten slachtoffers:

  • Het echte slachtoffer, een slachtoffer die een heftige gebeurtenis heeft meegemaakt.
  • Het slachtoffer die slachtoffer is geweest maar niet in de gelegenheid is gesteld om slachtoffer te zijn. Dit kan door eigen toedoen zijn maar ook door derde.
  • Het slachtoffer dat slachtoffer is geweest en wel de gelegenheid heeft gekregen om slachtoffer te zijn maar daarin is blijven hangen.
  • Iemand die geen slachtoffer is geweest en het slachtoffer speelt vanwege de aandacht.

Hekel aan slachtoffers

De meeste mensen weten niet wat ze met  een slachtoffer aanmoeten. Het lijkt wel alsof we  een hekel aan slachtoffers hebben en personen die niet uit de slachtofferrol willen komen. Aan personen die als slachtoffer spelen en die dat in werkelijkheid niet zijn daar heeft men daadwerkelijk een hekel aan.

Als wij slachtoffer zijn dan is machteloosheid duidelijk één van de moeilijkste gevoelens die er zijn en daarom proberen we dat gevoel koste wat kost uit de weg te gaan. Wij willen dat gevoel niet kennen en zeker niet hebben. We ontkennen het bij onszelf en willen het liefste dat anderen zo snel mogelijk ophouden met hun gepraat en/of hun gezeur. Sterker nog wij willen zelf ook geen slachtoffer zijn en die ril aannemen ondanks dat dit soms nodig is om situaties te kunnen plaatsen en te verwerken.

Ook zijn er een aantal mensen die op de een of andere manier slachtoffers aantrekken. De slachtoffers vertellen hun verhaal keer op keer tegen iemand die hen aan wil horen, ook al is dat tegen een wildvreemde. De een zucht bij het verhaal en denkt daar heb je weer zo een, ga ergens anders lopen zeuren. De ander loopt weg en neemt niet eens de moeite om maar een gedeelte van het verhaal aan te horen. Weer iemand anders hoort het verhaal aan en geeft soms zelfs advies.

Voor slachtoffers die één keer iets heftigs meemaken daar staan de mensen in het algemeen meer voor open. Maar dat ligt ook aan de persoon zelf, maar ook aan  de ellende die ze hebben meegemaakt en aan de persoon tegen wie het vertelt wordt.

Klappen van het leven

Iedereen maakt situaties mee die niet leuk zijn en die  je liever niet mee wilt maken. Afhankelijk van wat iemand is overkomen krijgen ze van de omgeving meer of minder tijd om slachtoffer te mogen zijn van een gebeurtenis of situatie. Wanneer mensen denken dat ze voldoende de tijd hebben gekregen en of hebben gegeven dan vinden zij dat je “het heft”weer in “eigen hand” moet nemen. Er wordt dan gezegd: “iemand kan je kwetsen tot zover jij dat zelf toelaat”, “ga door met je eigen leven”, “laat je leven niet zo beheersen door deze gebeurtenis”. Er zijn zelfs mensen die menen, dat je er in sommige situaties zelf om hebt gevraagd. Denk aan een meisje dat sexy gekleed gaat en wordt aangerand. Dan wordt er al snel geroepen:” daar heeft zij zelf om gevraagd”. Dan had zij “niet zo gekleed moeten gaan”. Soms wordt zelfs gezegd dat  slachtoffer worden een onbewuste of zelfs bewuste eigen keuze is.  Mensen die slachtoffer “ZIJN” worden, door zichzelf en anderen, geacht daar zo “SNEL” mogelijk overheen te stappen. Ze worden aangemoedigd weinig aandacht te geven aan hun eigen gevoelens van machteloosheid.  Het eerste wat ik mij dan afvraag, en waar ik al tig keer een discussie over gehad heb:” Heb jij  hetzelfde meegemaakt  als het slachtoffer. Heb jij een verkrachting meegemaakt of ben je überhaupt ooit wel eens seksueel misbruikt? Ben jij mishandeld? Heb jij een ernstige aanrijding meegemaakt en draag jij daar dagelijks de gevolgen van mee”? Sommige slachtoffers kunnen hier lang mee lopen, soms zelfs jaren en sommige zelfs wel heel hun leven.  De gedachten aan de gebeurtenis alleen al doet hen dit opnieuw herbeleven. Wat doe jij als jij in hun schoenen zou staan? Heb jij wel eens een slachtoffer van een zedenmisdrijf of een schietincident opgevangen en geholpen…….”ik namelijk wel”, en neem van mij aan dat zijn behoorlijk heftige incidenten die je niemand gunt.

En daarmee weigeren we onder ogen te zien dat het leven aan bepaalde mensen , tegen hun zin in, behoorlijke klappen uitdeelt. Dat je slachtoffer kunt zijn van het lot, onvoorzichtigheid of kwaadaardigheid van iemand anders, daar heeft het slachtoffer niet om gevraagd. Omgaan met tegenslagen is moeilijk, laat staan hoe we moeten omgaan met slachtofferschap.  

Slachtoffergedrag is destructief

Slachtoffergedrag zal jou in  het begin veel aandacht opleveren. Mensen hebben met je te doen, ze proberen je te helpen, zorgen voor je, nemen dingen van je uit handen, zijn veel in jou nabijheid. Maar na een tijdje zal je merken dat mensen je steeds meer beginnen te mijden. Het wordt de mensen op een gegeven moment teveel dat jij je te afhankelijk van hen opstelt. Dat je teveel van hen verwacht. En met de mensen die wel aan je zijde blijven wordt je band ook niet beter. Dit voel je ook aan, het onderbuikgevoel dat je dan krijgt. De sfeer wordt er grimmiger op. Je vrienden en familie zijn je hulpverleners geworden. De relatie of vriendschap geeft jou niet meer waar je op gehoopt had. Het is niet goed om “onnodig” vaak een slachtofferrol aan te nemen om de simpele reden omdat het je niet verder helpt. Sterker nog, ” het zal jou weerhouden om je problemen zelf op te leren lossen”. Je onttrekt je van alle verantwoordelijkheid en gaat stil in een hoekje zitten huilen. Of misschien doe je dat helemaal niet zo stil, en laat je het aan iedereen horen die het maar willen horen.  

 

Vergeef jezelf

Leer dat deel van jezelf te koesteren dat slachtoffer is geworden en bovenal leer het jezelf te vergeven wat jou is aangedaan of is overkomen. Probeer het te aanvaarden dat je misschien wel altijd littekens en pijnlijke plekken overzult houdt, hoe moeilijk dit ook is. Ook het vertrouwen heeft een behoorlijke deuk opgelopen.  Als je de stap van het verwerken van je verdriet en de pijn overslaat, is de kans groot dat je voor de tweede keer slachtoffer wordt. Hiernaast doe jij jezelf geweld aan door over je gevoelens van gekwetst zijn heen te stappen. Leer terug te houden van jezelf en leer jezelf weer terug opnieuw te koesteren. 

Door te erkennen dat je slachtoffer bent, betekent niet dat je van plan bent de rest van je leven te blijven hangen in slachtofferschap en slachtoffergedrag. Het is je taak als slachtoffer je beschadigingen, voor zover dat mogelijk is, te helen. Alleen dan kun je, met de littekens die je innerlijk en eventueel ook uiterlijk, je leven trachten opnieuw op te bouwen. Dat vraagt naast het zoeken van troost en steun ook veel discipline. Beetje bij beetje en stapje voor stapje zal jij weer leren om je leven weer in eigen hand te nemen. Je zult zien dat je dat weer kan, dat je sterker bent dan dat jezelf denkt. 

Maar stel dat jij jezelf wel al herkent en erkent in deze slachtofferrol. Dan ben je al een heel eind. De eerste belangrijke stappen zijn dan namelijk al gezet. Je herkent en erkent je slachtofferschap. Het is belangrijk om eerlijk te zijn tegenover jezelf en ook tegenover je omgeving, je vrienden en familie. Je hoeft helemaal niet over jezelf te oordelen, maar wel oprecht naar jezelf en je situatie te kijken. Zodat je langzaam kan gaan inzien dat je geen willoos slachtoffer meer bent, maar dat je zelf na de gebeurtenis of incident je situatie kan beïnvloeden.

Neem hierin kleine stapjes, want veranderen kost nou eenmaal tijd. Rome is ook niet op één dag gebouwd. Het is belangrijk dat je zelf ook echt bereid bent om te veranderen. Je zult er veel voor op moeten geven. Alle voordelen van het slachtofferschap, die jou zo’n veilig gevoel gaven, zal je achter je moeten laten. Hierdoor zal je identiteit ook veranderen. Je kunt de persoon worden die jijzelf wilt worden en waar jij je weer terug prettig bij voelt. Veranderingen kost tijd, geduld en veel inzet. Maar ik weet zeker dat jou dat gaat lukken.  

Dader vergeven of toch niet, hoe zit het met “zijn verantwoordelijkheid naar jou toe”.

Als je slachtoffer bent geworden van  nalatigheid, fout of opzet van iemand anders, dan heb je te maken met een verdachte. Mensen weten je haarfijn te vertellen hoe je het beste met een dader/verdachte om kunt of zou moeten gaan.  Ze geven je adviezen, waar je eigenlijk helemaal niets mee kunt.  Zo zou je los kunnen komen van je slachtofferschap door de dader te vergeven. Zelfs als die dader op geen enkele manier zijn eigen verantwoordelijkheid heeft genomen. De mensen die zeggen dat ze de dader hebben vergeven, zijn waarschijnlijk aan zichzelf voorbijgegaan. Ze dachten dat het goed zou zijn om de dader te vergeven.  Maar is dat wel zo……Moet je een dader vergeven……of mag je hem vergeven, wil je hem eigenlijk wel vergeven??  Ben je hierbij niet aan jezelf voorbij gegaan?? Heb jij het incident wel voldoende verwerkt en een plaats kunnen geven?? Of heb je het ergens heel ver weggestopt op een plaatsje waar je niet meer bij wilt of kunt komen? Uiteraard klinkt dat ook heel nobel van je om een dader te vergeven. Maar wat er feitelijk gebeurt, is dat jij je eigen slachtoffer in de steek hebt gelaten. Het vergeven van de dader neemt de verantwoordelijkheid van hetgeen de dader heeft gedaan niet weg. De dader is en blijft daarvoor verantwoordelijk en niet jij. Wat je zou kunnen doen is om hetgeen wat jou is aangedaan symbolisch, in gedachte, terug te geven aan de dader. Want laten wij eerlijk zijn…..”daar hoort het toch thuis”.

Het ontstaan van  slachtoffergedrag

Het ontstaan  van slachtoffergedrag zal voor iedereen anders zijn. Boven aan de pagina heb ik geschreven wat een slachtoffer is. Iedere slachtoffer laat slachtoffergedrag in meerdere of mindere mate zien. Het kan zo zijn dat een patroon van slachtoffergedrag er reeds van jongs af aan inzit. Het slachtoffer heeft geleert om slachtoffer te zijn. Dit kan om het slachtoffer bijvoorbeeld slachtoffer is geweest van:” pesterijen, pesterijen op social media, vernedering, mishandeling, seksueel misbruik, verwaarlozing, etc”. Maar ook door verlies van dierbaren op zeer jonge leeftijd. Een slachtoffer kan door verschillende oorzaken reeds van jongs af aan slachtoffer worden. Een kind kan daardoor gehecht  raken aan de aandacht die deze slachtofferrol met zich meebrengt en is vermoedelijk daarin blijven hangen. Maar ook de opvoeding kan een rol spelen. Als het kind door de ouders, en eventueel ook door de broers en zussen (zij zien dit van de ouders en kopiëren dat gedrag) genegerd wordt, en ziet dat het de aandacht kan krijgen door zich als slachtoffer te leren gedragen, dan is de kans groot dat het kind zich deze rol zal aanleren.  

Relatieslachtoffer van een narcist, borderliner en psychopaat  

Op slachtofferschap in relaties, en met name bij een persoonlijkheidsstoornis zoals, de narcist, Psychopaat en Borderliner,  rust nog steeds een groot taboe. De uitspraak; “Waar  twee vechten, hebben  twee schuld’ is een belangrijke overtuiging die het daderschap in relaties verborgen houdt. Het wordt als normaal gezien dat  het slachtoffer zelf mede verantwoordelijk wordt gehouden voor de  emotionele, geestelijke en fysieke mishandeling. Er wordt dan gezegd:” Dan had je maar bij hem weg moeten gaan”. Wat ook kan zijn, is dat de relatieslachtoffers het zichzelf aanpraten. Maar let wel:” Elke vorm van geweld is niet goed te praten.  In geen enkele relatie”. Je zelfvertrouwen heeft een enorme deuk opgelopen en je grenzen heeft je (ex)partner niet gerespecteerd. Je denkt dat het aan jou ligt omdat jij je grenzen niet duidelijk hebt aangegeven. Of dat je iets niet goed doet. Als je het wel goed zou hebben gedaan, dan zouden jou grenzen immers wel gerespecteerd zijn. Ze reageren met:” Ik wist het, maar ik deed er zelf niets mee, ik durfde niet weg te gaan omdat ik bang was dat het nog erger zou worden, of  hij dreigde met zelfmoord, of om mij en de kinderen iets aan te doen”.  Dit wordt als een persoonlijke tekortkoming gezien, omdat het slachtoffer niet bij machte was om zichzelf en de eventuele kinderen te beschermen tegen het geweld van hun (ex)partner. Maar dat dit door de dader, hun (ex)partner is aangedaan daar wordt niet naar gekeken en krijgt nauwelijks de aandacht. Dat zij niet uit een destructieve relatie zijn gestapt daarvan houden zij ook zichzelf verantwoordelijk. In mijn ogen waar twee vechten hebben twee schuld gaat niet altijd op. 

Als je slachtoffer geworden bent in een relatie dan wordt dat een relatieslachtoffer genoemd. Zo heb je verschillende relatieslachtoffers.

Wat betekend nu destructief

Je bent al verschillende keren het woord destructief tegen gekomen, maar wat betekend dat nu. Volgens het woordenboek heeft destructief een aantal betekenissen:

  • Afbrekend
  • Schadelijk
  • Verdelgend
  • Vernielend
  • Vernietigend
  • Verwoestend

In deze betekend het eigenlijk dat je niet in een goede relatie zit. Een relatie die de individuen, ieder voor zich,  niet goed tot zijn recht laat komen. Grenzen die overschreden worden. Je weet eigenlijk dat je beter niet bij je partner kunt blijven en dat jullie “verkeerd met elkaar verbonden” zijn. Er is wel chemie maar geen goede chemie. Dat het misschien zelfs letterlijk te gevaarlijk is om te blijven. Mishandeling en of seksueel misbruik daar wordt niet voor teruggedeinsd. Maar, waarom ga je dan niet weg? Houd je nog van je partner? Ben je bang om alleen te komen staan? Ben je soms verslaafd aan je partner? Of ben je relatieverslaafde? Weggaan bij een partner die niet goed voor je is valt niet mee. Maar dan moet je je eens afvragen of blijven wel een optie is. En of je het geweld en het seksueel misbruik moet blijven dulden. En wat te denken van emotioneel misbruik. Als jullie samen er aan uit kunnen komen dat het beter is om de relatie te beëindigen in goed overleg dan ben je al ver. Maar wat als de ander zich bedenkt en het jou alsnog heel erg moeilijk gaat maken. Hij gunt jou geen leven zonder hem- of haarzelf. De echtscheiding verandert in een vechtscheiding. Het is al moeilijk om je eigen weg terug te vinden laat staan als je ook nog eens in een vechtscheiding beland.  Nog moeilijker wordt het als je het verbreken van de relatie uit blijft stellen. Aaah, dat komt morgen wel. Je denkt: ” Morgen zal ik de relatie verbreken en uit de relatie stappen die niet goed voor en of de kinderen is. Morgen laat ik mij niet meer slaan? Morgen wil ik hebben dat hij meer respect voor mij heeft. Morgen ga ik het hem vertellen. Weet je morgen………….of komt morgen nooit en blijf je dit dulden???? 

Toch komt er voor de meeste slachtoffers van geweld in relaties een moment dat ze besluiten om zich te bevrijden uit de relatie, en is morgen….vandaag geworden. Ook al weet je dat je daar een hoge prijs voor kan betalen. Iemand die zijn partner geestelijk of lichamelijk mishandelt, zal immers niet ontspannen reageren op de scheidingsmelding. Sommige zien het zelfs zo dat zij de controle verliezen, met de controle daar bedoel ik mee dat zij de zeggenschap in de relatie kwijt raken. Zij zien zichzelf opdat moment als  de ‘verliezer’. Als je de relatie verbreekt denk dan niet dat alles meteen zal gaan stoppen. De kans is namelijk aanwezig  dat je ook tijdens de scheiding zult inleveren zoals:” bezittingen, geld, contact met je kinderen, verliezen van vriendschappen, je huis, huisdieren, etc.”. Veel slachtoffers blijven beschadigd en berooid achter en zullen dus enorm veel werk moeten verzetten om hun zelfvertrouwen weer terug te winnen en om terug alles weer op te bouwen.

 

Verslaving

Slachtoffergedrag kan als een soort verslaving werken. Het voedt de behoefte voor aandacht. Je voelt je hierdoor beter en fijner. Je voelt je gehoord en krijgt erkenning. Maar vergeet niet dat dit voor korte duur is.  Zodra het probleem is opgelost en het slachtoffer geen slachtoffer meer is, vervalt ook de daarbij behorende aandacht. Mensen pakken hun eigen leven weer op en verwachten van het slachtoffer dat zij dat ook doen. Terwijl  het slachtoffer juist zo verlangt naar iemand die echt ziet hoe moeilijk zij het nog heeft. Om dit in stand te houden komt het slachtoffer al snel op de proppen met het volgende probleem waarvoor aandacht van de omgeving nodig is. En zo zal het slachtoffer in een vicieuze cirkel terechtkomen.

Het lastige is dat dit vaak volledig onbewust gebeurt. De slachtoffers hebben niet door dat ze keer op keer terugvallen in dit patroon. Eigenlijk willen ze zelf ook geen problemen en willen ze anderen ook niet belasten. Maar het lukt ze gewoon niet om te ontsnappen uit dit patroon.  Omdat ze de rol van slachtoffer zo gewent zijn, voelen zij zich veilig in dit gedrag en denken dat ze niet meer anders kunnen handelen.  Tenminste dat denken ze.  Ze hebben geen idee hoe ze dit moeten aanpakken en hoe ze dit gedrag zouden kunnen veranderen.

Naarmate iemand langer structureel de slachtofferrol aanneemt, wordt het steeds moeilijker om zich hier weer van los te maken. Het ‘slachtofferschap’ wordt een deel van de identiteit. Je identificeert je daarmee. Je denkt dat het bij jou hoort. Net zo als sommige mensen zichzelf zien als ondernemer, hulpverlener, huisvader/moeder of avonturier, zo zien deze mensen zich als slachtoffer. Ze moeten eigenlijk gaan leren omdenken. Omdenken dat zij geen slachtoffer meer zijn. Zij moeten los komen van het slachtofferschap. Dat is een proces, waar ze in het begin heel consequent mee bezig moeten zijn. Een proces van omdenken duurt ongeveer drie maanden. Hierna ben je niet meer bewust bezig met omdenken en gaat het als vanzelf en ben je uit dat patroon van slachtofferschap gestapt.

Hoe kan jouw directe omgeving  het slachtoffergedrag versterken?

Voor de omgeving kan het heel lastig zijn om, om te gaan met iemand die slachtoffer is. Een aantal zullen hier tegenin gaan……..Doe dat niet!!……. Zodra je namelijk het slachtoffer niet erkent als slachtoffer,  dan kan het slachtoffer daar in blijven hangen. Het slachtoffer wordt niet gehoord. Terwijl erkenning en gehoord worden juist belangrijke aspecten zijn in het slachtofferschap. Het slachtoffer voelt zich machteloos, niet begrepen terwijl dat heel belangrijk is. Juist als het slachtoffer erkent en gehoord wordt kan de verwerking beginnen. Het slachtoffer voelt zich meer begrepen en ook niet meer zo radeloos en machteloos.  Juist als jou omgeving jou niet erkent als slachtoffer kunnen zij het slachtoffergedrag vaak “onbewust” versterken. Je kunt op een gegeven moment meer aspecten van slachtoffergedrag gaan vertonen en blijven vertonen zonder dat jij je daarvan bewust bent.  Je gaat namelijk aan jouw omgeving, maar ook aan jezelf bewijzen dat je wel degelijk een slachtoffer bent en daarbij wordt je machteloosheid steeds meer benadrukt en spelen je emoties op. Hierdoor kom je nog vaster te zitten, terwijl als je van begin af aan herkent was als slachtoffer dan had dit een hele andere wending gekregen.  

Wat je als vriend of familielid zou kunnen doen is door eerlijk te zijn tegen het slachtoffer. Houdt het slachtoffer een spiegel voor zodra hij teveel verwachtingen heeft van jou. Verwacht hier echter geen snelle resultaten van. Het chronisch aannemen van een slachtofferrol is een structureel probleem wat tijd kost om vanaf te komen, heb dus geduld. Wat ook kan helpen is jezelf als voorbeeld geven. Vertel bijvoorbeeld hoe jij op een actieve, positieve manier dingen aanpakt (zonder daarbij denigrerend te zijn naar die ander toe).  Dit kan die ander inspireren om ook op een positievere manier met problemen om te gaan.  En mocht de negativiteit van diegene je even teveel worden, schroom dan niet om even afstand te bewaren. Je kan anderen tenslotte ook alleen maar helpen als jij jezelf goed voelt.

Wat is nou eigenlijk slachtoffergedrag?

  • Doen alsof je zelf totaal geen invloed meer hebt.
  • Aangeleerde hulpeloosheid.
  • Blijven hangen in zelfmedelijden.
  • Weigeren om  verantwoordelijkheid te nemen om je leven weer terug op je bouwen.  
  • Anderen alles voor je laten oplossen.

Hoe groei jezelf voorbij het slachtoffergedrag?

  • Erken dat je slachtoffer bent, want je mag slachtoffer zijn.
  • Zeg dat je slachtoffer bent en wanneer de tijd daarvoor rijp is dan kun je van “bent”, “geweest” maken.
  • Erken dat je steun nodig hebt en vraag om steun, sommige dingen kun je namelijk niet alleen.
  • Vraag steun aan je vrienden, vriendinnen en familie. Maar laat het ook toe als iemand je wilt helpen waar je het juist niet van verwacht.
  • Regel deskundige steun van instanties zoals huisarts, maatschappelijk werk, psycholoog of desnoods praatgroepen;
  • Stel jezelf realistische doelen om je leven weer in eigen hand te krijgen. Kijk waar je nu staat. Wat wil je bereiken? In welk tijdsbestek wil je dat bereiken? Stel je doelen eventueel bij.
  • Geef ruimte aan je emoties, verdriet en kwaadheid. Naar wie en wat is de kwaadheid gericht.
  • Wat heb je nodig om uit die boosheid te komen. Maak een lijst van 1 tot en met 10. Waarbij 1 niet boos is en 10 de ergste boosheid die je je maar kunt bedenken. Wat heb je bij iedere cijfer nodig om uit die boosheid te geraken. De een gaat sporten, fietsen, wandelen, tegen een boksbal aanslaan. Als dat voor jou helpt dan helpt dat. 
  • Mijn advies, spoel je schoon met water, ga onder de douche staan, huil daar en laat je tranen mee wegvloeien en putje in. Of ga wandelen. De natuur kan je tot rust brengen. Luister naar de wind tussen de bomen. Het getjilp van de vogels en probeer je zorgen mee te geven met de wind. 

Hoe help je een slachtoffer boven het slachtofferschap uit te stijgen?

  • Vraag waarom het slachtoffer jou dit vertelt.
  • Vraag waarmee je het slachtoffer kan helpen.
  • Vraag wat je voor het slachtoffer kan doen.
  • Vervolgens erken je het slachtofferschap.
  • Je bied troost, geeft een schouder om op te huilen.
  • Je geeft steun.
  • Laat het slachtoffer zijn/haar woede uiten.
  • Desnoods door luidkeels te gillen, te roepen. Iets kapot gooien kan zelfs helpen.
  • Voor sommige doet een rustige wandeling in het bos juist wonderen. 
  • Stimuleer het slachtoffer om deskundige hulp in te roepen. Een deskundige waar het slachtoffer zich prettig bij voelt.
  • Help het slachtoffer realistische doelen aan zichzelf te stellen. Vraag waar zij nu staat en waar zij naar toe wil en welke tijd zij daarvoor nodig heeft. Stel deze doelen desnoods tussentijds bij.
  • Help mee met praktische zaken.
  • Zorg ervoor dat je geen verantwoordelijkheid van het slachtoffer overneemt. Het slachtoffer is namelijk zelfs verantwoordelijk.
  • En niet geheel onbelangrijk: “Doe leuke dingen samen.

 

 

Bron: Mijn opleidingen slachtofferzorg, Jeugd en zeden

Copyright ©  Alle rechten zijn voorbehouden aan de maker van deze website: Choosewise.nl.